Jeugdliteratuur.org

Auteursinfo

Joke van Leeuwen

   

Leven

Joke van Leeuwen is een Nederlandse Belg of een Belgische Nederlander. Ze is geboren in Den Haag, groeit op in Amsterdam, verhuist op dertienjarige leeftijd naar Brussel, en gaat later in Maastricht en Antwerpen wonen. Ze groeit op in een gezin waar veel gezongen, gemusiceerd en toneelgespeeld wordt. Ze studeert geschiedenis in Brussel, en grafische kunsten aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen en aan het Sint-Lukasinstituut in Brussel. Haar carrière begint ze als cabaretière, maar na een aantal jaar gaat de nadruk steeds meer op schrijven en tekenen liggen.

“Als ik voor kinderen schrijf, heeft het iets springerigs. Dat heeft te maken met dat perspectief, namelijk niet in het midden gaan staan maar vanaf de zijlijn naar de dingen kijken. Het heeft ook te maken met het afpellen van vanzelfsprekendheden, proberen onbevangen naar de dingen te kijken. Dat doe je ook als je poëzie schrijft, dan bekijk je woorden en formuleringen ook op een heel nieuwe manier.”

   

Werk

Joke van Leeuwen debuteert in 1978 met De appelmoesstraat is anders, een prentenboek met zwart-wittekeningen over een straat met vijf huizen, waar een nieuwe bewoonster voor de nodige actie zorgt.

De cultuurschok die ze zelf meemaakt wanneer ze als kind naar Brussel verhuist, laat zich in haar oeuvre voelen. “Ik was ineens anders, werd niet meteen geaccepteerd. Een vreemdeling,” zegt ze zelf over die tijd. Ze maakt er de kern van haar werk van, met verhalen die vaak gaan over je plek vinden en niet helemaal passen in je omgeving. Haar personages zijn eigenzinnig en gevoelig, en maken vaak een tocht in een vreemde en bevreemdende wereld, op zoek naar warmte en erkenning. Daarbij geeft ze graag milde kritiek op de schijnwereld van reclame en televisie, en de gesloten geest van volwassenen. Kinderen zijn voor haar geen tweederangsburgers. De blik waarmee ze schrijft, is open, vrij en fris, eentje die de wereld met verwondering bekijkt.

Met eenzelfde verwondering gaat ze om met taal. Ze haalt het kunstige in eenvoudige woorden naar boven en speelt (vaak op onnadrukkelijke wijze) met taal. In Waarom een buitenboordmotor eenzaam is schrijft ze speels over de geschiedenis van de Nederlandse taal, en ze maakt tentoonstellingen over het alfabet voor het Meermannomuseum in Den Haag en de Erfgoedbibliotheek in Antwerpen.

Tekst en beeld kunnen niet zonder elkaar in het werk van Joke van Leeuwen: ze versterken elkaar, ze vullen elkaar aan en nemen het verhaal geregeld van elkaar over, met een grappig en fantasierijk effect. Ze maakt vaak pentekeningen, met karakteristieke figuren (die een flinke neus hebben, gretige ogen en sprietig haar). In de prentenboeken Heb je mijn zusje gezien? en Waarom lig jij in mijn bedje? gebruikt ze acrylschilderingen.

Joke van Leeuwen stapt resoluut over allerhande grenzen heen. Ze maakt zonder toegevingen te doen vanuit haar volwassen kunstzinnigheid boeken voor kinderen, maar schrijft net zozeer poëzie en romans voor volwassenen. In 2008 en 2009 is ze stadsdichter van Antwerpen en sinds eind jaren negentig staat ze af en toe weer zelf op de planken.

Haar werk is veelvuldig bekroond en boeken als Iep! en Het verhaal van Bobbel die in een bakfiets woonde en rijk wilde worden zijn klassiekers geworden. Ze won belangrijke prijzen voor zowel haar gedichten, haar boeken voor volwassenen als haar kinderboeken. Het is vertaald in onder meer het Engels, Frans, Duits, Spaans, Catalaans,  Sloveens, Russisch, Deens, Zweeds, Turks, Japans…

 

Bekroningen

2012: Vlag en Wimpel (Griffeljury) voor Waarom lig jij in mijn bedje?
2011: Vlag en Wimpel (Griffeljury) voor Tikken tegen de maan
2011: Vlag en Wimpel (Griffeljury) voor Toen mijn vader een struik werd
2011: Vlag en Wimpel (Penseeljury) voor Avonturen van Baron von Münchhausen
2009: Zilveren Griffel voor Een halve hond heel denken
2007: Gouden Penseel voor Heb je mijn zusje gezien?
2007: Zilveren Griffel voor Heb je mijn zusje gezien?
2007: Boekenwelp voor Heb je mijn zusje gezien?
2005: Zilveren Griffel voor Waarom een buitenboordmotor eenzaam is
2000: Jenny Smelik-IBBY prijs voor Bezoekjaren
2000: Theo Thijssen-prijs
1999: Woutertje Pieterse Prijs voor Bezoekjaren
1999: Zoenen (Eervolle vermelding) voor Bezoekjaren
1999: Zilveren Griffel voor Kukel
1997: Zilveren Griffel voor Iep!
1997: De Gouden Uil Jeugdliteratuur voor Iep!
1997: Woutertje Pieterse Prijs voor Iep! 
1996: Zilveren Griffel voor Ik ben ik
1993: Zilveren Griffel voor Niet Wiet, wel Nel
1993: Vlag en Wimpel (Griffeljury) voor Dit boek heet anders
1989: Vlag en Wimpel (Penseeljury) voor We zijn allang begonnen, maar nu begint het echt
1989: Zilveren Griffel voor We zijn allang begonnen, maar nu begint het echt
1988: Vlag en Wimpel (Griffeljury) voor Het verhaal van Bobbel die in een bakfiets woonde en rijk wilde worden
1987: Vlag en Wimpel (Griffeljury) voor De vis en het boek
1986: Gouden Griffel voor Deesje
1986: Zilveren Penseel voor Deesje
1982: Zilveren Griffel voor De metro van Magnus
1980: Zilveren Griffel voor Een huis met zeven kamers
1980: Gouden Penseel voor Een huis met zeven kamers

Bibliografie

O zo heppiejer O zo heppiejer (Querido Kinderboek, 2017)
Fien wil een flus / tekst en ill. <exact>Joke</exact><exact>Van</exact><exact>Leeuwen</exact> Fien wil een flus (Querido Kinderboek, 2017)
Iep! Iep! (Querido, 2016)
Mooi boek Mooi boek (Em. Querido's Kinderboeken Uitgeverij, 2016)
Ga je mee naar Toejeweetwel Ga je mee naar Toejeweetwel (Em. Querido's Kinderboeken Uitgeverij, 2016)
Toen mijn vader een struik werd Toen mijn vader een struik werd (Querido, 2015)
Waarom een buitenboordmotor eenzaam is Waarom een buitenboordmotor eenzaam is (Ons Erfdeel, 2015)
Heb je mijn zusje gezien? Heb je mijn zusje gezien? (Querido, 2015)
Hier ben ik / fotografie Anneke Hilhorst ; tekst <exact>van</exact><exact>Joke</exact><exact>van</exact><exact>Leeuwen</exact> Hier ben ik (Rubinstein Media, 2014)
Rembrandts voorleesbijbel / bijbelverhalen opnieuw verteld door Margje en Sjoerd Kuyper, <exact>Joke</exact><exact>van</exact><exact>Leeuwen</exact>, Jan Paul Schutten ... [et al] ; concept en eindred. Koos de Wilt Rembrandts voorleesbijbel (Terra, cop. 2014)
Houtje en Blauwtje / geschreven en geïllustreerd door <exact>Joke</exact><exact>van</exact><exact>Leeuwen</exact> Houtje en Blauwtje (Rubinstein, 2014)
Ozo heppiejer Ozo heppiejer (Querido, 2014)
Ik vind je veel te lief Ik vind je veel te lief (Plint, 2013)
Maar ik ben Frederik, zei Frederik Maar ik ben Frederik, zei Frederik (Querido, 2013)
Tien bolle biggetjes keken naar de maan Tien bolle biggetjes keken naar de maan Ten moonstruck piglets (De Eenhoorn, 2012)
Wegwezen! / Martha Heesen, Marco Kunst, <exact>Joke</exact><exact>van</exact><exact>Leeuwen</exact> ... [et al.] Wegwezen! (Querido, 2011)
Waarom lig jij in mijn bedje? Waarom lig jij in mijn bedje? (Querido, 2011)
Bezoekjaren Bezoekjaren (Querido, 2011)
Een huis met zeven kamers Een huis met zeven kamers (Querido, 2010)
De metro <exact>van</exact> Magnus De metro van Magnus (Querido, 2010)

Meer op bibliotheek.be

Joke van Leeuwen op Boekenzoeker

Nieuwsberichten

Expo Werkplekken
Annie M.G. Schmidt-lezing 2014
Nederlandslezen.be
Gevaarlijke ontmoetingen
Studiedag Boekbaby's
Congressen Leeslijn en Literatuuronderwijs
Beerten houdt Schmidt-lezing
Met zingen ...
Dichter der Nederlanden
Kaarten Schmidt-lezing
Dag van de Literatuur
Heesen krijgt Theo Thijssen-prijs
Kans op de ALMA