Jeugdliteratuur.org

Auteursinfo

Roald Dahl

   

Leven

Roald Dahl is de enige zoon uit het tweede huwelijk van zijn vader Harald Dahl met Sofie Hesselberg, allebei Noorse immigranten. Harald heeft al twee kinderen, met Sofie krijgt hij er vier. Naast Roald zijn dat drie zussen: Alfhild, Else en Asta. Wanneer Roalds vader sterft – Roald is nog maar drie – staat zijn moeder alleen in voor de opvoeding zes kinderen. Ze vertelt haar kinderen graag Noorse mythen en sagen. Van zijn vader herinnert Roald Dahl zich de gedetailleerde dagboeken. Wanneer hij acht is, begint hij er zelf eentje.

Roald Dahl studeert na zijn opleiding aan verschillende Britse kostscholen niet verder, maar wordt op zijn achttiende vertegenwoordiger voor Shell. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, meldt hij zich aan als piloot. Na een vliegtuigcrash wordt hij overgeplaatst naar Washington. Hij schrijft er zijn oorlogservaringen neer voor The Saturday Evening Post – het begin van zijn carrière als auteur.

Pas in de jaren ’60, hij is dan 7 jaar getrouwd met Patricia Neal met wie hij vijf kinderen krijgt, wordt hij ook kinderboekenauteur. De verhalen die hij voor zijn kinderen verzint, stimuleren hem om ook voor een jonge publiek te schrijven. Schrijven doet hij in een klein, krap en donker schuurtje op zijn landgoed, met een pen – typen kan hij niet.

In 1983 scheidt hij van Patricia Neal en hertrouwt met Felicity Crossland. Op 23 november 1990 overlijdt Roald Dahl, dan een razend populair auteur, aan de gevolgen van leukemie. Hij is 74 geworden.

“Mijn geluk is dat ik om dezelfde grappen moet lachen als kinderen. Ik zit niet te bulderen, ik heb gewoon de hele tijd geweldige inside jokes. En het moet spannend zijn en snel en het moet een goede plot hebben, maar het moet grappig zijn. En elk van mijn boeken werkt, telkens anders, op die manier. (op de vraag wat het geheim is waarmee hij zijn lezers telkens weer blijft boeien)”

   

Werk

Roald Dahl schrijft eerst lange tijd voor volwassenen: meesterlijk opgebouwde, bizarre kortverhalen, die steeds verrassend eindigen. In 1943 verschijnt zijn eerste boek voor kinderen: De Gremlins. Dat boek vertelt over mythische wezens die aanvankelijk de Engelse vliegtuigen saboteren, maar er later van overtuigd worden om met hen samen te werken tegen de nazi’s. Het gaat om een boekadaptatie van een filmscript die Dahl in opdracht van Walt Disney maakt. De film komt er uiteindelijk niet, het boek wordt wél gepubliceerd, maar Dahl is er zelf niet gek op.

‘Echt’ debuteren voor kinderen doet hij met De reuzenperzik (1961). Daarna volgen de boeken, die meer dan 50 jaar later nog steeds klassiekers zijn, elkaar in sneltempo op, o.m. Sjakie en de chocoladefabriek, De tovervinger, De fantastische meneer Vos en De griezels. Volwassenen vinden Dahls boeken soms te eng of te griezelig, maar daar gaan kinderen zelf vaak niet mee akkoord. Dahl brengt zijn verhalen met erg veel humor. Vaak is het hoofdpersonage een kind in moeilijke omstandigheden dat het moet opnemen tegen een inslechte volwassene – in Matilda is dat een hoogbegaafd meisje dat tegen haar weinig stimulerende, egocentrische ouders moet ingaan, in Joris en de geheimzinnige toverdrank is de grootmoeder een kreng. Als tegenwicht is er vaak één goede volwassene die aan de zijde van het hoofdpersonage meestrijdt. De kinderen in zijn boeken geven nooit op en komen bijna altijd als winnaar uit de strijd.

Dahl zelf is het meest tevreden over De GVR (De Grote Vriendelijke Reus) waarin weesmeisje Sofie een reus leert kennen die kinderen met een lange trompet mooie dromen inblaast. Samen nemen ze het op tegen negen andere reuzen, ‘mensenpeuzelende kannibalen’. Ook dit boek heeft die typische combinatie van humor, gruwel en fantasie.

Roald Dahl is ook altijd voor volwassenen blijven publiceren, onder meer het autobiografische Boy over zijn kinderjaren op strenge kostscholen en Solo over zijn periode voor Shell in Oost-Afrika en zijn ervaringen als piloot tijdens de Tweede Wereldoorlog. Schijnbaar ongedwongen plaatst hij dat autobiografische verhaal in een bredere wereld.

Omdat Dahls stijl ook erg visueel is, zijn veel van zijn verhalen ook verfilmd. Zo verfilmt de bekende regisseur Tim Burton in 2005 Charlie and the Chocolate Factory met Johny Depp in de hoofdrol. Dahl schrijft ook zelf filmscripts, bijvoorbeeld dat van de Jamesbond-film You Only Live Twice, naar een verhaal van Ian Fleming.

Sinds zijn dood wordt zijn nalatenschap beheerd door de Roald Dahl Foundation waarin ook Quentin Blake, zijn vaste illustrator, zetelt.

 

Bekroningen

1993: Kinderjury (prijs van de Nederlandse Kinderjury) voor De Minpins
1991: Kinderjury (prijs van de Nederlandse Kinderjury) voor Ieorg Idur
1989: Vlag en Wimpel (Griffeljury) voor Matilda
1989: Kinderjury (prijs van de Nederlandse Kinderjury) voor Matilda
1987: Vlag en Wimpel (Griffeljury) voor De Giraffe, de Peli en Ik
1985: Vlag en Wimpel (Griffeljury) voor De heksen
1984: Zilveren Griffel voor De G.V.R.
1982: Zilveren Griffel voor De Griezels
1979: Zilveren Griffel voor Het wonderlijk verhaal van Hendrik Meier
1977: Zilveren Griffel voor Daantje de wereldkampioen
1972: Zilveren Griffel voor De fantastische meneer Vo

Bibliografie

Billy and the Minpins Billy and the Minpins (Puffin Books, 2017)
De fantastische meneer Vos De fantastische meneer Vos Fantastic Mr Fox (Uitgeverij De Fontein Jeugd, 2017)
De reuzenperzik De reuzenperzik James and the giant peach (Uitgeverij De Fontein Jeugd, 2017)
De tovervinger De tovervinger The magic finger (De Fontein, 2017)
De GVR De GVR The BFG (Uitgeverij De Fontein Jeugd, 2017)
De Griezels De Griezels The Twits (De Fontein Jeugd, 2017)
Matilda Matilda Matilda (De Fontein Jeugd, 2017)
Sjakie en de chocoladefabriek Sjakie en de chocoladefabriek Charlie and the chocolate factory (Uitgeverij De Fontein Jeugd, 2017)
Gruwelijke rijmen Gruwelijke rijmen Roald Dahl's revolting rhymes (Uitgeverij De Fontein Jeugd, 2017)
De reuzenkrokodil De reuzenkrokodil The enormous crocodile (Uitgeverij De Fontein Jeugd, 2017)
Revolting rhymes Revolting rhymes (Puffin, 2016)
Treasury Treasury Roald Dahl treasury (Puffin, 2016)
Het wonderlijk verhaal van Hendrik Meier en zes andere verhalen Het wonderlijk verhaal van Hendrik Meier en zes andere verhalen The wonderful story of Henry Sugar (Uitgeverij De Fontein Jeugd, 2016)
De Giraffe, de Peli en Ik De Giraffe, de Peli en Ik The Giraffe and the Pelly and me (Uitgeverij De Fontein Jeugd, 2016)
Sjakie en de grote glazen lift Sjakie en de grote glazen lift Charlie and the great glass elevator (Uitgeverij De Fontein Jeugd, 2016)
Daantje de wereldkampioen Daantje de wereldkampioen Danny the champion of the world (de Fontein Jeugd, 2016)
<exact>Roald</exact> <exact>Dahl</exact> woordenboek : van aaien tot zwoevig, een écht woordenboek met gewone en buitengebruikelijke woorden Roald Dahl woordenboek : van aaien tot zwoevig, een écht woordenboek met gewone en buitengebruikelijke woorden Oxford RoaldDahl dictionary (Van Dale, 2016)
Joris en de geheimzinnige toverdrank Joris en de geheimzinnige toverdrank George's marvellous medicine (De Fontein Jeugd, 2016)
De heksen De heksen The witches (Uitgeverij De Fontein Jeugd, 2016)
Ieorg Idur Ieorg Idur Esio Trot (Uitgeverij De Fontein Jeugd, 2016)

Meer op bibliotheek.be

Roald Dahl op Boekenzoeker

Nieuwsberichten

Spielberg verfilmt 'De GVR'
Geschrapt hoofdstuk Sjakie ontdekt
Roald Dahl Funny Prize pauzeert
Toast Literair