Kleine Koning December

kkd Mijn zoon van bijna 4 wil op tijd en stond graag nieuwe boeken. Telkens hetzelfde herlezen is niet meer aan de orde. Dan ga ik voor mijn boekenkast staan en zoek ik tussen al die geïllustreerde boeken die ik ooit gewoon voor mezelf kocht naar waar we gezellig samen in gaan duiken. Tijdens zo’n speurtocht zag ik ineens ‘Kleine Koning December’ staan. Dat was een verrassing, want ik vergeet namelijk vaak welke boeken ik zelf heb en tussen dewelke ik werk.
Een dag later ontdekte ik op de blog Picturebook Makers Jungho Lee. Wat een magische illustraties! Ze veroveren natuurlijk des te sneller mijn hart omdat ze zo mooi verbeelden wat een boek allemaal kan betekenen. Maar ook de sfeer, het kleurgebruik, de compositie, het perspectief zorgen daarvoor. Onvermijdelijk dacht ik toen weer aan de prachtige schilderijtjes van Michael Sowa. Het grootste verschil tussen die twee is dat Jungho Lee digitaal inkleurt. Zelf vergelijkt hij het met het proces van zeefdrukken. Daarom is Picturebook Makers voor mij een blog om in de gaten te houden: je komt niet alleen nieuwe namen op het spoor, je mag ook nog eens meegluren achter de schermen. Dat laatste mocht ik dit jaar trouwens gelukkig ook een paar keer live meemaken toen illustratoren hun verhaal deden op een aantal inspiratiedagen die we organiseerden. Het is telkens een voorrecht te horen hoe een illustratie tot stand is gekomen, niet louter technisch maar ook al die keuzes die gemaakt moeten worden van wat in beeld komt en hoe. Dankjewel voor deze inkijkjes Isabelle Vandenabeele, Riske Lemmens en Kristof Devos!
En hoewel ik, net als mijn zoon, geen herlezer ben (zo veel nieuwe dingen te ontdekken!) ga ik me deze vakantie toch nog eens lekker nostalgisch laten onderdompelen in de wereld van die Kleine Koning December.

15*

Deze post werd geschreven door Griet Loix. Bij Iedereen Leest coordineert ze de KJV en werkt ze o.a. mee aan de Boekenzoeker.

Alle verhalen die ik misliep

Ik moet toegeven, ik had nog nooit gehoord van de kinderboekenbeurs in Montreuil. Toen ze me meevroegen had ik echter geen twijfels. Een boekenbeurs? Altijd leuk. Een kinderboekenbeurs? Klinkt als mijn cup of tea. Vol enthousiasme verkondigde ik dan ook tegen mijn huisgenoten ‘Ik mag naar de kinderboekenbeurs voor mijn werk’. En stiekem in mijn achterhoofd voegde ik eraan toe, ha! mijn job is zoveel leuker dan de jouwe. Maar dat zeg ik heus niet luidop.

Dat initiële enthousiasme kreeg een kleine deuk door de realisatie dat alles daar waarschijnlijk in het Frans te doen was. Wat met mijn beperkte kennis van die taal voor enkele problemen kon zorgen. Gelukkig werd er blijkbaar niet verwacht dat ik Frans sprak dus die zorgen waren al snel van de baan. Vol goede moed vertrok ik dan ook naar Montreuil. Om inspiratie op te doen en nieuwe illustratoren te ontdekken. Maar niet om nieuwe boeken te kopen.

Ik voerde namelijk begin dit jaar een boek kopen? boek lezen! ban in. Ik merkte dat ik steeds vaker boeken kocht die dan ongelezen -Ik lees ze later wel- in mijn boekenkast belandde. De rijen met ‘te lezen boeken’ werden steeds langer en het werd tijd om een rem te zetten op mijn bibliofiele instincten. Nu moet ik eerst de boeken die ik al verzameld heb lezen. Dat alle boeken daar in het Frans waren leek me dan ook een voordeel. Minder verleiding!

Mijn eerste momenten op de beurs werd ik onmiddellijk overspoeld door een heleboel impulsen. Gedachten zoals “wat is het warm” of “oh ik vergeet altijd hoeveel mensen er zijn op beurzen”.  Maar voornamelijk, bij bijna iedere stand “oooooh dat ziet er een mooi boek uit”. Bij het doorbladeren van die boeken had het niet verstaan van de complete tekst een onverwacht effect. De boeken fluisterden beloftes van nieuwe verhalen. Onbekende werelden die voor mij deels gesloten bleven omdat ik de taal niet machtig genoeg was. Steeds weer opnieuw. Simpele prentenboeken gingen wel, maar bij degene met meer of complexere tekst zat ik vast in limbo. Ergens tussen ‘genoeg verstaan om meer te willen lezen’ en ‘niet genoeg verstaan om het verhaal te begrijpen’. De frustratie!

Uiteindelijk was er maar één oplossing. Overboord met de boekenban. Ik kocht enkele boeken, met verschillende niveaus. En nu ben ik voor de eerste keer in jaren serieus bezig met wat ik mezelf al jaren beloof. Mijn Frans bijschaven. Want het duurde tot ik het kon zien met mijn eigen ogen. Een hele boekenwereld. Met nieuwe verhalen, magische verhalen, maar vooral: verhalen die ik misliep. En de boeken die ik nu kocht staan niet te verstoffen in ‘mijn te lezen’ rijtje. Behalve dan het prachtig geïllustreerde boek van Victor Hugo’s Notre Dame. Want soms overschat ik mezelf nogal.

notre dame

 

*

Deze post werd geschreven door Berthe Steyaert. Bij Iedereen Leest coördineert ze de nominatieprocedure van de KJV en is zij tussendoor onze logistieke duizendpoot. Dit ter vervanging van An Stessens en Jolien Janssens die op zwangerschapsverlof zijn.

De Boekenbingobiecht, of hoe waardevol leeslijsten zijn

December is als vanouds de maand van voornemens om al wat je het voorbije jaar niet kon (of wou) doen een nieuwe kans te geven. Kanshebbers voor dat lijstje zijn steevast ‘meer sporten’, ‘reizen’, ‘creatiever zijn’ en andere nobele doelen. Liefhebbers van het boek zweren dan weer meer tijd vrij te maken om te lezen. Sommige lezers motiveren zichzelf door een leesdoel te stellen. Hoewel dit voor velen een stimulans kan zijn, krijg ik eerder lichte stress van een dergelijke doelstelling. Mijn automatische teller op Goodreads fluistert me bovendien in dat ik dit jaar 36 boeken las, wat me niet meteen weinig lijkt. Toegegeven: in 2016 waren dit 64 boeken, maar uitgedrukt in gelezen pagina’s (nog zo’n automatische teller op Goodreads) doe ik het niet veel slechter dan vorig jaar. Mijn goede voornemen – naast het sporten – is dus niet meteen meer leesuren of gelezen boeken te noteren. 2018 wordt het jaar waarin ik ánders ga lezen. Tot dat inzicht kwam ik door de Boekenbingo.

Als eindejaarscadeau lanceerde Iedereen Leest eind 2017 haar tweede Boekenbingo met 20 categorieën. De Boekenbingo van 2016 had ik tot een goed einde volbracht: alle categorieën (dat waren er toen 25) stonden netjes ingevuld. Taart van collega’s kreeg ik niet (hint), maar ik had een bewogen leesavontuur achter de rug. Voor elke categorie had ik namelijk een ander boek gelezen, ook al konden sommige verhalen tellen voor verschillende bingo’s tegelijk. Een paar categorieën brachten me ertoe een al lang gekocht maar nog nooit gelezen boek toch eens van mijn bovenste boekenplank te halen (en deze laatste ook eens af te stoffen). Voor andere opdrachten speurde ik de boekenrekken af in de bibliotheek en liet ik me verrassen door een onbekende auteur.

Resultaat: ik ging als gelukvinder met acht schijfjes banaan op wereldreis in een deken van sneeuw, hoger dan de bergen en dieper dan de zee; ik at niet enkel sinaasappels met witte tanden maar hield een vendetta met draken uit Peking terwijl ik zonk in doodwater; ik filosofeerde met stenen en over taal; ik las niet verhoorde doch zuivere gebeden en een dagboek van een slecht jaar uit de kindertijd; met een kaart in aanslag transformeerde ik mezelf; en ik leefde met lieve Cécile, met Pi en met een ster en was op het eind alles behalve dood. Wie de 25 (gedeeltelijke) titels niet herkent, moet de afbeelding er maar bij nemen.

boekenbingo

Kortom: mijn horizon werd al lezend verruimd en verrijkt. Daarom ging ik afgelopen januari meteen aan de slag voor de Boekenbingo editie 2017. Deze keer wou ik de bingo echter voltooien met zo weinig mogelijk verschillende titels – want één boek kan voor meerdere categorieën tellen. Resultaat 1: ik hoefde niet naar de bibliotheek langs te gaan, mijn boekenkast bezat nog voldoende boeken om de bingo af te werken. Resultaat 2: maar 14 unieke titels prijkten op mijn lijstje. 14 boeken die ik dit jaar wellicht ook zonder Boekenbingo gelezen zou hebben.

Minder avontuur, minder verrassing, minder leesplezier. Want na de Boekenbingo las ik dan auteurs of genres waar ik al vertrouwd mee was – ik had geen uitdaging meer om op zoek te gaan naar dat onbekende boek met een blauwe cover of een cijfer in de titel, naar de onbekende schrijver die jonger is dan 30 of Spaanstalig is, naar het onbekende genre zoals de historische of fantasyroman. Ik bleef in mijn comfort zone als lezer en dat is jammer, ook al heb ik genoten van de boeken die ik tijdens en na de Boekenbingo in 2017 las. Literatuur biedt ons immers meer dan spiegels op onze werkelijkheid: ze geeft ons ook een andere kijk op de wereld en op mensen rond ons heen.

Hoe meer van die blikken we als lezer te zien krijgen, hoe beter. Daarom zijn inspirerende leeslijsten (zoals de Boekenbingo) dan ook zo waardevol, en vooral bij kinderen en jongeren. Hen laten proeven van wat ze nog niet kennen stimuleert hun eigen verbeelding, ontwikkeling en identiteit. Daar kunnen we het verschil maken. En intussen begin ik bij mezelf.

*

Deze post werd geschreven door Simon Bequoye. Bij Iedereen Leest is hij verantwoordelijke voor kennisbeheer en onderzoek. Daarnaast is hij all-round rots in de branding, boekenbingo-king en enige man in huis. En daar doet hij niet moeilijk over.

Terugdenken aan Harrie

Vandaag dacht ik aan Harrie. Harrie Leenders. U kent Harrie allicht niet. Hij was lid van een Facebook-groep die ik beheer. Niet zomaar een Facebook-groep. Een Facebook-groep waar mensen praten over boeken, tips uitwisselen en verhalen delen. En waar mensen verhalen delen, gebeuren er schone dingen.

Harrie was zo’n schoon verhaal. Wonend in Nederland en lid van een bijwijlen oervlaamse Facebook-groep. Nen Ollander. De mop schrijft zichzelf zou je denken.

Harrie deelde elke dag poëzie in de groep. Wat aarzelend en sporadisch begon, werd al gauw een gewoonte. Ik kom ‘s ochtends aan op kantoor, zet mijn computer op en bij mijn eerste kop dampende koffie van de dag, lees ik het gedicht dat Harrie gedeeld had. En met mij, lezen er tienduizend anderen mee. En we voelen ons allen belangrijk. Dat we mogen proeven van wat Harrie met zorg voor ons had uitgekozen, was een voorrecht.

Harrie had nog een vaste rubriek: ‘boeken die ik (misschien) nooit zal lezen’. Ik zocht zijn allereerste post in deze rubriek even op: Een paar dagen geleden plaatste ik een status waarin ik schreef, dat ik ook wel eens boeken kocht, terwijl ik wist dat ik ze waarschijnlijk nooit zou lezen. Ik koop nu eenmaal ook graag boeken omdat ik ze als ‘boek’ mooi vind.” Hij toonde ons zeldzame uitgaves van boeken van wel heel erg lang geleden en sprak zich lovend uit over prachtig geornamenteerde stempelbanden, rijke illustraties, bijzondere drukken en vergulde kopsnedes. En opnieuw voelen wij ons belangrijk. Die sappige Hollander met zijn poëzie gunt ons nu ook een blik in zijn hoogstpersoonlijke antiquariaat. Wisten wij veel hoe profetisch zijn woorden over de boeken die hij nooit zou lezen waren.

Harrie werd ziek. Tumoren in zijn hoofd.

Het zou niet goedkomen, dat vertelde hij er meteen bij.

Wat er toen gebeurde, vergeet ik nooit. Wanneer de tumoren ervoor zorgde dat kijken naar een computer scherm moeilijk werd, stuurden we en masse kaartjes. Honderden brieven en kaartjes uit Vlaanderen, naar die sappige Hollander met zijn poëzie.

En wanneer de tumoren ervoor zorgde dat hij zelf niet meer goed kon lezen, vond Harrie zich een voorleesmoeder. Dat leest u goed, een voorleesmoeder voor een man de 60 voorbij. Zij plaatste in Harries naam berichten over zijn (lees)leven. En wij bleven gretig lezen. Elk bericht, elk boek dat hij nooit zou lezen, elk gedicht, we klampten ons eraan vast. We proefden elke letter en elke zin, tot de laatste komma, het laatste punt.

Vandaag denk ik aan Harrie, een fijne, charmante Hollandse grijsaard met een geweldig gevoel voor humor die het leven van tienduizenden lezende Facebookers gekleurd heeft. Ook dat van mij. En dat is het grootste voorrecht van al.

Harrie Leenders overleed op 4 februari 2017.

harrie*

Deze post werd geschreven door Kathleen Cortens. Bij Iedereen Leest is zij coördinator van de Jeugdboekenmaand en Lezers tippen lezers, eco-coach en beheerder van de Facebook-groep Iedereen Leest – wat lees jij.

Het leesleven zoals het is, bij mij thuis

Mijn huishouden is het afgelopen jaar ingrijpend veranderd. Mijn leesleven nog veel meer.

Ik kreeg namelijk een zoon.

Vorig jaar las ik volgens Goodreads 153 boeken en dat was voor mij heel gewoon. Niks om bijzonder trots op te zijn – als mensen zich daarover verbaasden, zei ik om te lachen: ja, maar ik heb geen vrienden! Ik keek trouwens ook ontzettend veel tv. En ik zat uren per dag op mijn smartphone.

Maar dus, 2017. Tot pakweg maart liep alles op schema in mijn zelf opgelegde Goodreads-challenge. En dan kwam ineens die zoon er. Tja, denkt u, pampers en slaaptekort, dat doet wat met een leesleven.

Zo ging het niet. De zoon was 24. Hij woonde zelfs niet bij ons, in het begin. Hij was er gewoon vaak en als hij er was, was het veel te gezellig om te gaan lezen. Als hij er niet was, whatsappte ik met hem. Om hem minder eenzaam te doen voelen in zijn container-slaapkamer die hij, ver weg van zijn familie, met drie onbekenden moest delen. En omdat ik hem miste.

Ik probeerde hem wel aan het lezen te krijgen. Dat zijn wij op Iedereen Leest namelijk contractueel verplicht. Hij kreeg van mij een lidmaatschap van de bib en hij leende twee boeken uit: eentje over Nederlandse grammatica in het Pasjtoe, en een leesboek over een ondergedoken meisje tijdens WOII.

Het maakte indruk, dat boek over WOII. Maar toen blokkeerde hij. Ik gaf hem Neeland van Nic Balthazar – hij las het, voor zich uit prevelend, in een mum van tijd tot ongeveer halverwege. Toen stopte hij. Het gaat niet, zei hij, ik word er droevig van.

Vroeger las hij best wel veel, zei hij. Op een uur fietsen van zijn dorp was een stadje waar je boeken kon kopen. Dat deed hij vaak. Nu valt lezen hem zwaar. Het is de taal, jazeker, hoewel hij die al vlot spreekt. Maar schrijftaal is toch moeilijker. En het is de concentratie. Ik ben zo dom, nu, klaagt hij. Vroeger was ik niet zo dom. En de regels in een boek verspringen heel de tijd. En ik krijg hoofdpijn.

Een post-traumatische stressstoornis toont zich op veel manieren, weet ik nu. Ik stopte met boeken aanbieden, erop vertrouwend dat het wel zou komen. Er staan 450 boeken op zijn slaapkamer; als hij zin heeft dan vindt hij ze wel.

Ik stopte zelf ook met lezen, merkte ik tot mijn verbazing. Overdag werd lezen vervangen door lange gesprekken over alles en niets. Wat ik had gezocht in lezen – een nieuwe, onbekende wereld – zat nu ineens in onze huiskamer. En als ik dan toch tijd had om te lezen, voor het slapengaan, ontbrak ook bij mij de concentratie. Maar als het afgelopen jaar me iets geleerd heeft, is het relativeringsvermogen. Van april tot november las ik armzalig weinig. Is dat gênant in mijn vak? Jazeker. Is dat erg? Neuh.

Sinds kort lees ik terug voor het slapengaan. Ik lees de ene detective na de andere. Escapisme, dat klopt, en dat mag van mezelf.

Onlangs las ik een jongetje van 9 de eerste hoofdstukken van Joke van Leeuwens Kukel voor. Ik merkte dat de jongen van 24 meeluisterde terwijl hij op zijn gsm bezig was. De avond nadien nam hij Kukel mee naar boven. De volgende ochtend neuriede hij bij het ontbijt: Koekel heeft zzzzeven zzzzingende zzzzussen.

kukel

*

Deze post werd geschreven door Eva Devos. Bij Iedereen Leest is zij voorzitter van IBBY-Vlaanderen, coördinator van de Boekenzoeker en verantwoordelijk voor de vakbibliotheek.