STILSTAAN EN VERDER GAAN

Vandaag schrijf ik mijn laatste bijdrage voor deze weblog. Als schrijver probeer ik mijn lezers even te doen stilstaan. Het verwondert me dat mijn boeken steeds meer mensen aanzetten tot actie. ‘Nooit’ bracht in het voorjaar zelfs een heel dorp in beweging. Kunstenaars van allerlei aard laten zich inspireren door mijn werk, ook in het buitenland. Het komt vanzelf, van onderuit.

Ook bij deze weblog merk ik dat mensen geëngageerd reageren op mijn woorden. Heel vaak positief en soms wel eens negatief, maar dat hoort erbij. Ik wil iets losmaken. Wie mijn voorgeschiedenis kent, weet dat strijden een beetje in mijn bloed zit. Ik heb al heel wat beleefd. Soms tot het ongelooflijke toe.

O Mundo (IBBY-Vlaanderen/ Stichting Lezen)

O Mundo (IBBY-Vlaanderen/ Stichting Lezen)

Het is wellicht daarom dat een wereldorganisatie zoals IBBY me zo op het lijf geschreven is. IBBY-projecten beginnen vaak heel klein en soms groeien ze uit tot wereldschaal. IBBY wacht niet op de goedkeuring van vaak onwillige systemen. Tegenwind maakt niet echt indruk op IBBY. Het ‘Silent Books’-project voor Lampedusa is daar het meest recente voorbeeld van. ‘O Mundo’ (IBBY-Vlaanderen/ Stichting Lezen) uit eigen land toont aan hoe iets kan groeien vanuit het experiment.

Billy's Factory (Wally De Doncker/ Xu Kaiyun, CCPPG, 2015)

Billy’s Factory (Wally De Doncker/ Xu Kaiyun, CCPPG, 2015)

Mijn leven gaat na het schrijven van deze blog in een razende vaart verder. Deze week worden scènes gefilmd van een pilootaflevering van een animatiereeks waarvoor ik het scenario schreef. Volgende week vergaderen we met de groep van het ‘Fala Collectief’ over ‘Alleenzaamheid’ die een nieuwe doorstart krijgt. ‘Bejing Book Fair’ plant een evenement rond mijn Chinese boek ‘Billy’s Factory’, het is nog even wachten wat het precies gaat worden. In september beginnen de voorbereidingen van een nieuwe musical die eind 2016 in première gaat (ook als boek en CD). Ik begin morgen aan de structuur van een boek dat wellicht in 2017 zal gepubliceerd worden. Het houdt echt niet op.

Liedtheater 'ALLEENZAAMHEID, in het land van Wally De Doncker' (Fala Collectief)

Liedtheater ‘ALLEENZAAMHEID, in het land van Wally De Doncker’ (Fala Collectief)

IBBY neemt heel wat van mijn tijd in beslag. Ik sta dagelijks in contact met het IBBY-secretariaat in Zwitserland. In augustus spreek ik de Chinese uitgevers toe. In september open ik mee de vijftigjarige BIB-tentoonstelling in Bratislava. In oktober richting New-York. In november Tokio.

Schrijven en IBBY maken al meer dan twintig jaar deel uit van mijn leven. Marianne weet er alles van. Maar soms doet het leven een mens wel eens stilstaan. Vaak ongewild, niemand ontkomt eraan. Die momenten wijzen ons erop om er nog iets meer voor te gaan en niet te lang te dralen. Het is alleen de liefde die ons daarbij helpt.

CREATIEVE BOOST IN HET VERSCHIET

Vandaag postte IBBY-Europa een Schots artikel dat toevallig helemaal aansluit bij mijn AVI-kritiek (Is AVI een soort religie?). Er staat letterlijk dat vijfjarige kinderen in volle zinnen moeten kunnen praten en daarin de dagdagelijkse woorden gebruiken die ook volwassenen hanteren. Vijfjarige kinderen stellen veel waarom-vragen om zo de wereld rondom hen te begrijpen.

Dus… op het moment dat vijfjarigen ‘eindelijk’ met volle zinnen kunnen praten en een bijna volwassen dagdagelijkse woordenschat beheersen, leren wij ze lezen in een infantiel taaltje van eenlettergrepige woorden? Zoals eerder gemeld starten bijna alle andere talen vanuit een levende taal, niet vanuit een kunstmatig betuttelend taaltje. Het lijkt een beetje op de manier hoe sommige volwassenen tegen baby’s praten: een tuut-tuut is een auto, een woef-woef is een hond. Zo leer je kinderen natuurlijk ook niet goed praten. AVI doet iets vergelijkbaars bij beginnende lezers.  Vijfjarigen zouden hierbij terecht met een waarom-vraag kunnen reageren.

Ik hoorde via verschillende bronnen dat er een flinke AVI-discussie heerst in Vlaamse scholen, bibliotheken en literaire middens. Het citaat uit de ‘Standaard der Letteren’ zal deze discussie zeker nog aangewakkerd hebben. Dat doet me veel plezier, eindelijk zou ik zelfs zeggen.

Creativiteit vergt moed (Henri Matisse)

Creativiteit vergt moed (Henri Matisse)

‘Goed kunnen lezen is cruciaal voor goede vooruitzichten op school en in het latere leven’, zegt het artikel. Als we dit in Vlaanderen als doelstelling willen vooropstellen dan moet er snel iets veranderen aan het beginnend leesonderwijs. Wellicht zal er daarbij een aantal heilige huisjes sneuvelen. Tegelijkertijd zal het een ongeziene creatieve boost geven aan kinderen, leraren, auteurs, illustratoren, leesbevorderaars en de uitgeverswereld.

ER ZIT EEN GAT IN HET VLAAMS LITERAIRE GEHEUGEN

Een paar keer per jaar wordt me ‘Zuurvrij’, een prachtig tijdschrift met berichten uit het Letterenhuis, toegestuurd. Schitterend design, interessante artikels voor wie van literatuurgeschiedenis houdt, een absolute aanrader!

Het Letterenhuis profileert zich als het geheugen van de Vlaamse literatuur maar ik vrees dat er in dat geheugen toch ergens een gat zit want ik heb in ‘Zuurvij’ zeer weinig gelezen over de geschiedenis van de Vlaamse kinder- en jeugdliteratuur. Al is er nu op de Facebookpagina een beetje beweging gekomen, het blijft toch een beetje zurig. Door de jeugdliteratuur vrijwel te negeren neem je haar ook niet ernstig. De Britse krant ‘The Independent’ publiceerde vorige week nog een artikel waarin de kinder- en jeugdliteratuur als de belangrijkste literaire vorm wordt beschouwd. Elke week vind ik in Britse gerenommeerde kranten en tijdschriften wel een artikel over Barrie, Kipling, Lewis Carroll en ook recentere auteurs Dahl, Blyton. Zelfs buitenlandse klassiekers zoals Astrid Lindgren, Maurice Sendak, Erich Kästner worden niet geschuwd.

Pamela Travers (Mary Poppins...) IBBY

Pamela Travers (Mary Poppins…) IBBY

In mijn functie als president van IBBY (International Board on Books for Young People) breng ik het werk van de stichters van IBBY zoals Jella Lepman, Kästner, Pamela Travers, Eleanor Roosevelt en vele anderen graag op de voorgrond. Zij legden tenslotte de basis van de grootste internationale jeugdliteraire beweging met honderden projecten over de hele wereld. Uit de sociale media blijkt dat er ook heel wat belangstelling is voor die geschiedenis, het is trouwens een van de grote troeven van IBBY.

Zelf vind ik het vastleggen van geschiedenis zeer belangrijk. Ik schreef in 1999 een boek over mijn dorp waarin ik de getuigenissen van de oudste bewoners heb vastgelegd. In de jaren negentig interviewde ik voor ‘Basis Schoolwijzer’ Vlaamse auteurs zoals Leopold Vermeiren, Gerda Van Cleemput, Maria Heylen (ze heeft me trouwens ontdekt als schrijver en daar ben ik haar nog steeds dankbaar voor), Godeliva Uleners…  Heel bewust was ik op zoek naar sporen uit hun kindertijd die op hun beurt dan weer van invloed waren op hun verhalen en boeken. Voor het Nederlandse ‘Leesgoed’ interviewde ik vooral de internationale iconen.

Maria Heylen (Boekvoorstelling Dendermonde)

Maria Heylen (Boekvoorstelling Dendermonde 1989)

Volgend jaar vieren we veertig jaar Vlaamse jeugdboekenweek. Wordt het niet hoog tijd dat Vlaanderen de geschiedenis van de Vlaamse kinder- en jeugdliteratuur een plaats geeft? Met bijvoorbeeld een uitgebreide en professionele overzichtstentoonstelling in het Letterenhuis? Met een ‘Zuurvrij’ over kinder- en jeugdliteratuur? De ‘Orbis Pictus’ van Johannes Comenius (1658) geldt als het eerste kinderboek in de Engelstalige wereld. Geldt dit ook voor de Nederlandstalige wereld? Wat was het eerste Vlaamse prentenboek? Welke boeken lazen de Vlaamse kinderen tijdens de Eerste/Tweede Wereldoorlog? Hoe bijzonder was het werk van Henri Van Daele en Gregie De Mayer? Ik kan wel honderden vragen formuleren. Ook hier kunnen de universiteiten met wetenschappelijk opzoekingswerk hun rol spelen.

Orbis Pictus (Comenius)

Orbis Pictus (Comenius)

Wie zichzelf respecteert wil ook meer weten van zijn eigen geschiedenis. Wie zijn eigen geschiedenis vergeet, vergeet voor een deel zichzelf.

 

WERELDGESCHIEDENIS

Mijn grootvader August verhuisde in 1919 naar Moline (Illinois), toen de grootste Belgische stad in de Verenigde Staten. Twee broers, een paar nonkels en nog meer grootnonkels waren hem voorafgegaan. Hij werkte er, zoals de rest van de familie, in de fabrieken van John Deere. In 1921 keerde hij terug naar België om zijn lief (mijn grootmoeder) op te pikken om naar Amerika te emigreren en daar een gezin te stichten. Zij weigerde echter om mee te gaan en hij liet zijn Amerikaanse droom achter. Achteraf bekeken wellicht de juiste keuze want ze bleven tot op hoge leeftijd verliefd op elkaar.

Met de emigratie naar Amerika ging de familie De Doncker ook ongewild de wereldgeschiedenis binnen. De broers van mijn grootvader waren op zee op het moment dat de Titanic verging. Het thuisfront was doodsbang dat zij beiden mee op het schip zaten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vocht een neef van mijn grootvader in Pearl Harbour. Robert De Doncker, een andere neef, kwam als parachutist terug naar België om het oude vaderland van Hitler te bevrijden’, zo vertelde hij mijn grootvader toen hij hem tijdens de oorlog bezocht. Vorig jaar hebben we in Moline ontdekt dat hij tijdens het Ardennenoffensief sneuvelde. Dat maakt zijn idealisme des te tragischer.

Robert De Doncker Moline (USA) 82 Airborne

Robert De Doncker Moline (USA) 82ste Airborne

De vorige dagen hebben Marianne en ik zijn voetsporen gevolgd. In juni 1944 nam Robert deel aan de operatie Overlord waar hij op 6 juni 1944 met zijn parachute rond het dorp Sainte-Mère-Eglise, ten westen van Utah Beach, landde. Op 20 december 1944 sneuvelde hij in Cheneux (provincie Luik) door een Duitse kogelregen. Ik ontdekte net nog een filmpje van zijn compagnie dat één dag voor zijn dood in Cheneux opgenomen werd. Hij staat er wellicht op maar ik weet niet eens hoe hij eruitziet.

Bos van de Vrede Bastogne

Bos van de Vrede Bastogne

Het Amerikaanse oorlogsmonument “Mardasson” en “Het Bos van de Vrede” in Bastogne zijn nu ook met hem verbonden. Via deze weblog wil ik Robert 71 jaar later bedanken in naam van zijn ‘oude’ vaderland. We zijn hem niet vergeten.

Amerikaans oorlogsmonument Bastogne

Amerikaans oorlogsmonument Bastogne