Tonke Dragt

Vorige maand werd Tonke Dragt 80 jaar. Voor de gelegenheid doken we in haar knipselmap, en ontdekten dat zij al in 1967 die eeuwige vraag kreeg die zoveel jeugdauteurs vandaag nog steeds krijgen.

tonke

Uit: ‘Drie auteurs van kinderlectuur over zichzelf en hun werk’. In: Arnhems dagblad, 25/10/1967

Zeeën van tijd

Zeeën van tijd, Een gezellige avond thuis en Een wonderbaarlijke reis: dat en nog veel meer wensen wij u voor 2011. Bij onze wens hoort een cadeautje: een exclusief bureaublad van Pieter Gaudesaboos. Klik hier en kies het ontwerp dat bij uw nieuwe jaar past!

 

(Ook nog dit: omdat we aan de feestdis zitten/druk aan het lezen zijn [schrappen wat niet past], zal er geen blogpost zijn op vrijdag 31 december.)

Madelief

metdepoppengooienGuus Kuijer begon met drie boeken voor volwassenen. Recensenten waren er blijkbaar enthousiast over, maar ze verkochten voor geen meter. Met de poppen gooien was zijn eerste boek over Madelief, zijn eerste kinderboek en zijn eerste grote succes.

Dat was in 1976. Toen was ik min 3. Van toen ik (pakweg) plus 9 was, herinner ik me dat de K van Kuijer op een onderste plank in de bibliotheek stond. En dat er aan de muur in de bibliotheek een groene poëzieposter hing over Marc die ’s ochtends de dingen groet. Die poster heeft jarenlang meer indruk gemaakt dan de K van Kuijer. Maar nu ben ik plus 31, vind ik Krassen in het tafelblad één van de mooiste kinderboeken ooit, behoort Eend voor eend tot de all time favorieten in mijn kleine huishouden en beschouw ik Polleke een soort kleine zus. Tijd om ook die goeie ouwe Madelief van onder het stof te halen.

Terugkijken doet ook Bregje Boonstra in Wat een mooite! Ze roemt vooral de subtiliteit, bondigheid en lichtheid in Kuijers kinderboeken en ‘de levensechte kinderen die hij de bladzijden af laat wandelen, regelrecht het hart van de lezer binnen.’ Over de eerste Madelief zegt ze: ‘Kuijer schrijft uit het leven gegrepen schetsjes, waarin kinderen niet liever en volwassenen niet verstandiger worden gemaakt dan ze zijn.’ En dus gooit Madelief met de poppen in plaats van ermee te spelen. Ook Peter van den Hoven is in 1980 in de wolken over dat levensechte in de Madeliefboeken: ‘Ook kinderen kunnen op sommige momenten achterbaks zijn, een situatie uitbuiten of hard zijn tegenover elkaar. Net zoals volwassenen.’ Boonstra en van den Hoven halen er in dit opzicht allebei Krassen in het tafelblad bij. Daarin leert Madelief haar oma na diens dood pas goed kennen en ontdekt ze niet alleen dat niet elke volwassene lang en gelukkig leeft, maar ook dat mensen elkaar de duvel kunnen aandoen zonder daarom slecht te zijn.

Het absolute hoogtepunt in al dat terugkijken is het juryrapport van de Gouden Griffel toen die in het gezegende jaar 1976 naar Met de poppen gooien ging. In stevig getypte letters staat er:

gouden griffel juryrapport

Ik moet niet eens zo veel artikels doorploegen om te ontdekken dat dit niet allemaal toevallig zo gekomen is. Guus Kuijer blijkt een geëngageerd schrijver: ‘Voor mij is schrijven een sociale daad.’ Peter van den Hoven geeft hem veel ruimte om te fulmineren tegen de opvatting dat een kind een leeg omhulsel is dat door de jaren heen gevuld en gevormd moet worden tot een waardige volwassene. Als het aan Guus Kuijer ligt, is ‘volgroeid zijn onzin […], je kunt altijd blijven groeien’. Met al zijn vuur en al zijn opvattingen is hij een kind van die late jaren ’70, toen de maatschappij hervormd moest worden en kinderboeken daar een handig middel toe geacht werden. En toch ook niet. Bregje Boonstra zegt: ‘Enerzijds paste hij met zijn kritische opvattingen over de maatschappij en vooral over de opvoeding prima in de dan actuele beweging, anderzijds heeft hij die te vuur en te zwaard bestreden vanwege het pedagogische en dwingend voorschrijvende karakter ervan.’ (p. 48) En zo zijn we weer bij die subtiliteit waar Boonstra het over had en die hem zijn eerste Gouden Griffel opleverde.

Ik blader verder en lees recensies en interviews uit lang vervlogen tijden en vraag me hoe langer hoe meer af: hoe jaren ’70 is Madelief echt?

(An Stessens)

Meer lezen?
Knipselmappen Guus Kuijer
Wat een mooite!: hoogtij in het kinderboek in acht portretten / Bregje Boonstra (Querido, 2009)
Achter de keukendeur: zestien gesprekken over jeugdliteratuur / Peter van den Hoven (BZZTôH, 1980)
Guus Kuijer / Peter van den Hoven (Memo jeugdliteratuur)

[Dit, en meer, is te vinden in de bibliotheek van het Focuspunt Jeugdliteratuur.]

Galgenmeid

In de maandelijkse rubriek In de vitrine tipt een boekhandelaar een opmerkelijk boek uit de nieuwe oogst. Deze maand geeft Joke Guns van Woeste Willem in Aalst een prima tip voor de kerstvakantie!

*

galgenmeidMet angst en beven zag ik de nieuwe van Jean-Claude van Rijckeghem en Pat van Beirs tegemoet. Na Jonkvrouw, een boek om U tegen te zeggen, een boek waar ik intens van heb genoten, een boek waarvan ik hoop dat de verfilming er snel komt (mag ik dan alsjeblieft figureren?!), was ik ervan overtuigd dat de twee heren dit niet nog eens zouden klaarspelen.

Wat ben ik blij jullie te kunnen melden dat mijn angst ongegrond was. Galgenmeid gaat opnieuw over een sterk meisje. Het historisch perspectief is opnieuw essentieel. En ja, ik hoop opnieuw op een film. Maar daar houden de gelijkenissen op. Hoofdpersoon Gitte is gehard door het leven. Hartverscheurend is het, haar prille begin. Maar de auteurs trappen ook in dit boek niet in de val van de goedkope tranerigheid. De weg van Gitte is lang, ze komt terecht bij haar biologische vader, een Spaanse hertog. Dat ze daar moet spioneren voor de Nederlanden gaat haar niet altijd even goed af. Hoe dicht liefde en haat bij elkaar liggen, komen we in een explosief slot te weten. Wat een boek, wat een boek!

Galgenmeid / Jean-Claude van Rijckeghem en Pat van Beirs (Manteau, 2010). ISBN 9789022323663

Do!

doEén van de meest indrukwekkende speeches op het IBBY-Congres in Santiago de Compostela, was ongetwijfeld die van Gita Wolf. Deze Indische dame (getrouwd met een Duitser dus vandaar haar on-Indische familienaam) is de uitgeefster van Tara Books.

Tara Books is een onafhankelijke uitgeverij van prentenboeken voor jong en oud. Af en toe brengen ze vertalingen uit, zoals ABC3D van Marion Bataille, maar het overgrote deel van hun fonds bestaat uit boeken die gecreëerd zijn door Indische kunstenaars.

Do! is daar één van. Het boek werd gemaakt door kunstenaars van de Warli stam uit West-India. In de Warli traditie werden tekeningen vooral door vrouwen gemaakt, voor speciale gelegenheden, en geschilderd op de wanden van hun hutten, met witte verf op een traditioneel rood-bruine achtergrond van leem en mest. Het grafisch vocabularium van de Warli is de eenvoud zelve: hun kunstenaars maken haast enkel gebruik van drie vormen: de cirkel, de driehoek, en de rechthoek.
Met deze eenvoudige techniek en deze eenvoudige grondvormen maken ze tekeningen die zinderen van energie: ze wemelen van alle mogelijke menselijke activiteiten. Een beetje zoals de prenten van Mitgutsch of Berner, quoi.

Op verzoek van Tara Books maakten een aantal Warli kunstenaars Do!. Ze focussen daarbij telkens op één activiteit, één werkwoord en illustreren dit op een enthousiaste en aanstekelijke manier. De eenvoud van het concept maakt het boek toegankelijk voor jonge kinderen; de esthetiek maakt het een prachtig object voor op de salontafel van hun ouders.

Voor wie wil weten hoe dit mooie boek gemaakt werd, is er dit filmpje:

[youtube]sP60hTjmZxI&[/youtube]

(Eva Devos)

Do!
Ramesh Hengadi, Rasika Hengadi, Shantaram Dhadpe, Kusum Dhadpe en Gita Wolf
Tara Books, 2009