Groeten uit Bologna

Beeld u in: De Antwerpse boekenbeurs. Maal twee.

Denk alle grotemensenboeken weg, alle kookboeken, alle stands van kranten en tijdschriften en dingen die niks met boeken hebben te maken. Vul alle lege plekken op met kinderboeken. Commerciële rotzooi en prachtige boeken van uitgevers met lef. Harde kaft groot formaat prentenboeken, vampierenflutromannetjes, roze glitter,  sobere schoonheid. Boeken uit Rwanda en Cuba, Frankrijk en Taiwan, de Verenigde Staten en de Verenigde Arabische Emiraten.

Denk vervolgens alle rijen weg van mensen die staan aan te schuiven voor signeersessies en aan kassa’s. Denk die kassa’s ook maar weg. Vul de lege plekken met heren in kostuums en dames in nette mantelpakjes (en soms wat exuberanter). Stel hen voor, onderhandelend aan kleine tafeltjes over aankoop of verkoop, niet van een boek maar van de rechten op een boek. Tussen de tafeltjes in laveren anderen, met grote kunstenaarsmappen – en vaak ook hun ziel – onder de arm. Zij zijn de vaak jonge illustratoren die hopen op een uitgever die hen zal ontdekken. Op de achtergrond zoemem stemmen in het Engels, het Frans, het Duits, het Italiaans en het Spaans met accenten uit de hele wereld.

Beeldt u het zich in? Welkom dan op de Bologna Children’s Book Fair.

Hebt u trouwens, toen u binnenkwam in de hallen, die grote illustratorententoonstelling gezien? Elk jaar buigt een internationale jury zich over duizenden inzendingen, om daar een 80-tal gelukkigen uit te selecteren voor de tentoonstelling en de bijhorende prestigieuze catalogus.

Zelf ben ik minder onderlegd in het beoordelen van illustraties dan ik zou willen. Rondlopen op deze tentoonstelling (één van de vele op deze beurs) wordt na een tijdje vooral een kwestie van “mooi”, “meh” en af en toe “huh?”.

In het gezelschap van een deskundige rondlopen op de tentoonstelling is echter een eye opener. En als die deskundige bovendien deel uitmaakte van de jury die deze tentoonstelling samenstelde, voel je je helemaal verwend. Ik genoot op de eerste dag van de Bologna Book Fair het bijzondere voorrecht om samen met illustrator en jurylid Carll Cneut door de tentoonstelling te struinen. En Carll, hoe gaat dat in zijn werk, zo’n tentoonstelling jureren?

“Alles begint met een telefoontje. Ze vragen je om deel uit te maken van de jury en beloven daarbij dat je interessante nieuwe mensen ontmoet. Toen ik te weten kwam wie die andere juryleden dan wel waren, moest ik een beetje lachen: behalve de Slovaakse illustrator L’uboslav Pal’o waren het oude bekenden: de Italiaanse uitgever Paolo Canton, de Deense uitgeefster Ellen Seip, en de Franse prentenboekexperte Sophie Van der Linden. Toch was dat een van de fijnste dingen van het jureren: het contact met de andere juryleden. Niet dat er geen discussies waren, maar in het algemeen zaten we toch sterk op dezelfde lijn.”

Voor het jureren zelf kreeg de jury drie dagen de tijd. Het was januari, koud en mistig. Eén van de beurshallen, anders zo levendig en druk, was gevuld met alle inzendingen. 2836 mensen hadden elk 5 prenten ingestuurd: een flinke klus om dat te beoordelen. In een eerste beoordelingsronde bekeek de jury alle inzendingen. Inzendingen die van elk jurylid meteen een ‘nee’ kregen, vielen al meteen af, en dat waren er best veel.

Het ‘buikgevoel’ speelde een grote rol in deze eerste ronde, maar daarna begonnen de discussies, het onderhandelen, en daarbij kwamen de criteria van de jury meer uitgesproken aan bod: de technische kwaliteit, de vernieuwing, de creativiteit en toch ook heel fel: de variatie. De jury wilde een boeiende tentoonstelling samenstellen – niet zomaar de beste prenten selecteren – en dus een staalkaart laten zien waar de hedendaagse illustratiekunst mee bezig is. En soms, zo blijkt tijdens het rondlopen, is een beoordeling ook gewoon heel menselijk: “Hier word ik gewoon heel vrolijk van”.

Traditiegetrouw kandideren vooral jonge illustratoren voor de illustratorententoonstelling in Bologna (dat Ingrid Godon, toch een gevestigde waarde, ook deel uitmaakt van de tentoonstelling is de uitzondering die de regel bewijst). Carll vermeldt de niet noodzakelijk aan te moedigen evolutie dat scholen hun studenten in groep laten inzenden – opvallend is dan dat je vaak van al die studenten dezelfde tekeningen krijgt. En confronterend ook, vindt hij, zelf docent zijnde.

Nog een boodschap voor het thuisfront, Carll? Ja: er zijn veel te weinig Vlaamse inzendingen, vindt hij. Toch maar doen volgend jaar dus. Zoals een niet geselecteerde illustrator, die haar prenten op de beurs kwam ophalen, vanmorgen zei: mijn tekeningen zijn toch maar in Bologna geweest. That’s the spirit!

(Eva Devos)

Ik had u willen meenemen doorheen de tentoonstelling, maar als u de catalogus wil bewonderen kan dat binnenkort in de bib!

Evelien de Vlieger

Binnenkort verschijnt Evelien de Vliegers derde jeugdroman De bovenkamer van Jakob (Lannoo). Intussen nodigt ze ons uit een kijkje te nemen op haar werkplek.

*

rommel?

Omringd door boeken en rommel. Mijn rommel. Ik ben een chaoot eersteklas.

moois en lekkers

Koffie, een stuk taart en het juiste schriftje. Meer heb ik niet nodig. Maar minder hoeft het ook weer niet te zijn.

zicht op de straat

Ik werk aan de straatkant. Ik hou van het geroezemoes, alle mensen bewegen en ik zit stil achter het raam. Als er iemand pal voor ons huis stilstaat kan ik niet verder schrijven.

warm

De houtkachel. Handig om manuscriptjes in de fik te steken. Mijn eigen manuscriptjes, wel te verstaan. Ik kan niet schrijven in de kou.

Siska in Heure-le-Romain

In ongeveer 150 basis- en 80 secundaire scholen in Brussel en Wallonië krijgen leerlingen een deel van de vakken in een andere taal gedoceerd. In de meeste gevallen is dat Nederlands. Dit systeem heet immersie-onderwijs of taalbadonderwijs en is erop gericht om kinderen van jongs af vertrouwd te maken met een tweede taal. Leerkrachten in het immersie-onderwijs grijpen in hun klas regelmatig naar jeugdboeken in beide talen. Om hun kennis van het Nederlandstalige aanbod bij te spijkeren en om aan te tonen dat boeken op vele manieren ingezet kunnen worden in de klas, organiseerden Stichting Lezen en Taaluniecentrum NVT op 20 november 2010 een studie- en ontmoetingsdag voor deze specifieke doelgroep.

Wie toen de studiedag ‘Jeugdliteratuur in de klas’ meemaakte, kreeg niet alleen een reeks boeiende lezingen en workshops aangeboden, maar maakte ook kans op een extraatje. Eén van de deelnemende leerkrachten kon namelijk een bezoek van een Vlaamse auteur in de klas winnen.

Een onschuldige hand trok de naam van juf Angelique Delincé van de basisschool Jules Brouwir in Heure-le-Romain bij Luik uit de bokaal met ingevulde formulieren.

*

Op vrijdag 4 maart was het zover. De kinderen van het 5de en 6de leerjaar mochten zich verheugen op het bezoek van auteur Siska Goeminne. Ook voor Siska was het een spannende ervaring: ze had nog nooit voor een klas met Franstalige kinderen gestaan en hoopte dat ze haar goed zouden begrijpen. De rit van het prachtige station van Luik naar het schooltje, een eind buiten de stad in de zonovergoten velden, bracht al wat rust.
Eens aangekomen, werd Siska bijzonder warm ontvangen. Haar bezoek werd met grote posters aangekondigd aan de ramen. De leerlingen waren ook duidelijk voorbereid: ze hadden vragen verzonnen en de juf had hen voorgelezen uit Siska’s boeken.

Siska wist hun aandacht meteen te trekken met een stukje uit De billen van Mamoe (Afijn, 2003). Ze entertainde de kinderen bijna 2 uur met haar boeken en verhalen. Ze vertelde over haar schrijfkamertje, over haar kinderen (ze schreef voor ieder van haar vier kinderen een boek!) en waagde zich zelfs aan een stukje van haar werk in het Frans. Geleend uit het prachtige boek Een kikker om te kussen (Lannoo, 2010), dat ook in een Franstalige versie verscheen. Het ging haar goed af, dat beaamden de kinderen ook.

Siska in Wallonië 1

Het was overigens meteen duidelijk dat de kinderen geen moeite hadden om het relaas van Siska te volgen. Af en toe moest er een woordje vertaald, en spontane reacties werden in de moedertaal geuit, maar verder spraken en begrepen de kinderen het Nederlands uitstekend.
En dat taalbarrières niet onoverkomelijk zijn, bewees Siska door de kinderen de p-taal aan te leren, die zowel op de Nederlandse als de Franse taal perfect toepasbaar bleek. Hilariteit alom toen ze de namen van de kinderen één voor één omzette naar die vreemde taal. Het trucje kende ze uit haar boek Cryptodinges (Lannoo, 2008).

Als toemaatje kregen de kinderen ‘literaire hapjes’: snoepjes en koekjes in een originele verpakking, geïnspireerd op Siska’s boeken. ze zagen er prachtig uit. Siska werd tijdens de onderbreking ook overstelpt met vragen en verzoeken om handtekeningen uit te delen. Ze antwoordde en kribbelde gewillig.

Siska in Wallonië 2

Taaluniecentrum NVT en Stichting Lezen wilden ook graag iets achterlaten in de klas, zodat het bezoek van Siska nog wat langer zou doorwerken: het werd een hele stapel Nederlandstalige boeken om de schoolbibliotheek mee aan te vullen. Prentenboeken en poëzie, klassiekers en verrassend hedendaags werk. De kinderen en de juf waren verrukt en kozen meteen boeken uit om mee op reis te nemen. De krokusvakantie kon niet beter beginnen.

(Tine Kuypers)

3 x Fiep

In de maandelijkse rubriek In de vitrine tipt een boekhandelaar een opmerkelijk boek uit de nieuwe oogst. Deze maand de keuze van Mik Ghys van Fnac Antwerpen.

*

Fiep in vogelvluchtIedereen kent Jip en Janneke, of Pluk van de Petteflet. Bij het voorlezen van die verhalen wordt niet alleen genoten van de tekst, maar zeker zo veel van de illustraties. Fiep Westendorp slaagde er door haar unieke stijl in om onvergetelijke prenten te maken. Veel van haar illustraties bleven bewaard omdat ze ze steeds zelf weer ophaalde bij de uitgevers nadat ze gepubliceerd waren. Meer dan 8000 illustraties werden na haar dood in haar woning gevonden. De mooiste daarvan werden verzameld in Fiep in vogelvlucht, een overzichtswerk van Fieps illustraties. In dit boek kan je genieten van de vele verhalen uit haar leven en van de illustraties die ze toen maakte, voor verhalen in tijdschriften, als reclame voor firma’s of voor een boek.
Dat haar tekeningen tijdloos zijn, bewezen ook de twee kartonboekjes die onlangs verschenen met haar illustraties. Al die bestaande illustraties kunnen zo immers een mooi tweede leven leiden, en niemand zal zeuren over die recyclage, integendeel. Haar tekeningen zitten vol fijne details en zowel voorwerpen, dieren als mensen vormen een ideaal gegeven om als telobject of ABC-model dienst te doen. Hedendaags kijkplezier met een vleugje nostalgie. 

twee maal Fiep

Fiep in vogelvlucht / Gioia Smid (Fiep, 2010) ISBN 9789045111636

1 2 3 met Fiep / Fiep Westendorp (Fiep, 2010) ISBN 9789045111711

A B C met Fiep / Fiep Westendorp (Fiep, 2010) ISBN 9789045111704

Fiep is een imprint van Querido