Groeten uit Antwerpen

Woensdagmiddag 27 februari verzamelden jonge honden en grijze wolven uit de kinderboekenwereld in het mooie Hof van Liere voor het colloquium Tijdgenoten, een samenwerking tussen de Universiteit Antwerpen en Stichting Lezen. Geen beter aanleiding dan een Jeugdboekenweek die over tijd gaat. Woensdag lieten we ons niet wezenloos meedrijven op die zee van tijd. Het was – zo voorspelde de aankondiging al – een middag van “roeien, waardevolle ideeën onderweg niet kwijt geraken en nieuwe verten verkennen.”

Het eerste deel was er één van theorie.

Emeritus hoogleraar Rita Ghesquière opende met reflecties over onderzoek naar jeugdliteratuur. Ze daagde het publiek uit na te denken over je eigen achtergrond en vooroordelen bij je benadering van jeugdliteratuur. Ze legde de vinger op de wonde door te stellen dat jeugdliteratuur vooral in verband gebracht wordt met populaire producten, of met sentiment. Kinderboeken zijn iets waar je uit groeit, iets zonder blijvende waarde. Ook vroeg ze zich af wat het onderscheid tussen jeugdliteratuur en literatuur betekent, als we jeugdliteratuur met z’n allen toch als literatuur beschouwen.

tijdgenoten-rita

Onderzoekster Sara van den Bossche zette het programma en praatte over de status van Astrid Lindgren in onze lage landen. Het was het verhaal van hoe een grand lady door anderen tot grand lady gemaakt wordt. Dat recensenten haar werk vandaag tijdloos, herkenbaar en universeel noemen, beklemtoont haar status alleen maar én garandeert de overlevering.

tijdgenoten-sara

Annemie Leysen, grijze dan wel zilveren wolf, goot haar jarenlange ervaring als recensente voor De Morgen in een mooie lezing die eindigde met haar persoonlijke poëtica voor de jeugdliteratuur. Een paar zinnen blijven alvast hangen: “in elk hoofd passen maar een paar boeken precies”, en “een boek moet de wereld er even anders doen uitzien”.

tijdgenoten-annemie

(Oud-)recensenten Jan van Coillie, Jen de Groeve, Jet Marchau en Anita Wuestenberg pikten hierop in.

Vanessa Joosen besloot het theoretische luik. Zij onderzoekt de beeldvorming van volwassenen in de jeugdliteratuur. Ze haalde de term childism boven, die rijmt op racism en sexism en illustreerde één en ander met zowel Het geminachte kind, Hoe Mieke Mom haar maffe moeder vindt en Het boek van alle dingen van Guus Kuijer – een naam die als rode draad door de middag bleek te lopen.

tijdgenoten-vanessa

Daarna sprak de praktijk. Ervaringsdeskundigen uit het lager onderwijs, uit de lerarenopleiding en uit de bibliotheek bespraken wat leesbevordering voor hen betekent.

Er waren filmpjes: eentje over het werk van Lieve van Buyten in Brasschaat:

[youtube]1_lcuBqrZdA[/youtube]

En eentje over het project Verrassingen in je valies van Stefan Bosmans:

[youtube]TDizcJeIqp8[/youtube]

Silvie Moors vertelde hoe zij haar studenten uit de lerarenopleiding kleuteronderwijs warm probeert te overtuigen voor boeken – hoe traag dat gaat, maar ook hoe mooi dat is.

tijdgenoten-silvie

Verschillende panels bespraken hoe zij collega’s, leerkrachten, leerlingen, kinderen, studenten… aan het lezen krijgen. Geen grote uiteenzettingen, wel stevige kort-en-krachtige prikkels die je makkelijk in je rugzak mee naar huis neemt. Enthousiasme blijkt de gouden truc. Authenticiteit blijkt de toverformule. Boeken subtiel binnenbrengen op alle mogelijke en onmogelijke plaatsen een prettige handigheid. En deze woorden van leesjuf Lieve van Buyten werden met weer andere woorden herhaald: “Niet elk kind is een leeskind, maar je moet de juiste interesse vinden. Net zoals de winkeljuffrouw van vroeger, die wist welke mevrouw welk soort koffie wou.”

Voor inspiratie uit een andere hoek zorgde ten slotte auteur Michael De Cock, die onder meer pleitte voor boeken die tegelijk een oefening in een wereldbeeld zijn, die je blik op de wereld beïnvloeden. En hij herinnerde ons eraan dat de boeken die je jong leest, mee bepalen wie je wordt als mens.

tijdgenoten-michael

Tijdens de receptie ging het vieren gewoon door, met een hulde aan de moeder van de Jeugdboekenweek Clara Haesaert. Met haar gingen we terug in de tijd, helemaal tot 1972, toen de Jeugdboekenweek nog maar een Jeugdboekenweekje was maar er al stevig gehoopt werd dat het zou uitgroeien tot het instituut dat het vandaag is.

Clara & Tijdgenoten

A Fuse #8 Production

We moeten er eerlijk in zijn: het kakelbontblog is niet het enige geweldige blog. Geregeld posten anderen in de kinderboekenblogosfeer iets dat we geestig, aanstekelijk of gewoon interessant vinden. Opdat u het zeker niet mist, brengen we dit soort berichten en hun thuisblogs in de rubriek Blogburen onder uw aandacht.

*

Elizabeth Bird is de ‘Youth Materials Collections Specialist’ van de impressionante New York Public Library. Ze schrijft voor het vakblad Horn Book Magazine, en maakte deel uit van de jury voor de Newbery Medal, een van de belangrijkste prijzen voor Amerikaanse kinder- en jeugdliteratuur. Kortom, Elizabeth Bird is helemaal mee met het reilen en zeilen van de Amerikaanse kinderboekenwereld. En daarover blogt ze dan ook in haar persoonlijke blog A Fuse #8 Production.

fuse8

Daarin krijgen onder andere recensies een belangrijke plek, maar de algemene rubriek Fusenews bevat vaak lekkere kruimels interessante informatie en boeiende links. Uit deze post leerden we bijvoorbeeld geestige theorieën over de Waarheid achter Winnie de Pooh, een inkijkje in de ergernissen van het leven van een bibliothecaris en een link naar 10 beroemde fictieve bibliotheken.

De Fiera

In de rubriek Letterlijk duiken we in het verleden. En in onze vakbibliotheek. Omdat wat er vroeger gezegd en geschreven is soms raak, soms hilarisch, soms verbijsterend en soms gewoon nog altijd actueel is.

Over een maand is het alweer de jaarlijkse Kinderboekenbeurs in Bologna, en vandaag kijken we terug naar 1984, toen Norbert Vranckx, toenmalig uitgever bij Altiora Averbode, verslag uitbracht van zijn beursbelevenissen in De Bond. Hij ontwaart trends en doet toekomstvoorspellingen, maar sommige dingen veranderen niet op een luttele 29 jaar…

fiera1

fiera3

fiera5

In: “Dagboek” in De Bond, 27 april 1984.

Citatenquiz XXXI

Geen medailles, geen geldprijzen, geen lauwerkransen – met deze quiz doe je mee voor de eer. En voor de leestips die je in één moeite door krijgt. Want wie de gezochte boeken nog niet las, moet dat zeker doen. De opzet is simpel: uit welk jeugdboek komen onderstaand citaat en coverfragment? Na één week zetten we het juiste antwoord in de comments.

*

Want tijd is leven. En het leven woont in je hart.

En juist dat wist niemand beter dan de grijze heren.

Niemand kende de waarde van een uur, een minuut, jan van een enkele seconde leven zo goed als zij. Zij gingen er wel op hun manier mee om, zoals bloedzuigers met bloed omgaan en handelden daarnaar op hun eigen manier.

Zij hadden hun plannen voor de tijd van de mensen. Het waren vergaande en zorgvuldig voorbereide plannen. Voor hen was het belangrijkste, dat niemand hun werkzaamheden in de gaten kreeg. Onopvallend hadden ze zich in het leven van de grote stad en van zijn bewoners genesteld. En stap voor stap, zonder dat iemand het merkte, drongen ze dagelijks verder op en namen bezit van de mensen.

 momo2

Findus gaat verhuizen

In de maandelijkse rubriek In de vitrine tipt een boekhandelaar een opmerkelijk boek. Deze maand de keuze van Els Meulemans van Boekhandel Duimelot in Leuven.

*
Het Jaar van het Voorlezen vraagt om fijne voorleesverhalen. En daar hoort dit nieuwe avontuur van dit bekende duo zeker bij. In september verscheen voor het eerst in 10 jaar een nieuwe Pettson en Findustitel. In Findus gaat verhuizen heeft het ondeugende poezenbeest nood aan wat onafhankelijkheid. Hij wil zelf bepalen hoelang en wanneer hij op zijn nieuwe bed mag springen. Opa Pettson wil ‘s ochtends graag uitslapen en dus zit er niks anders op: Findus krijgt een eigen huisje. Alles wordt in orde gemaakt, het huis krijgt een bed, een toilet en zelfs een alarmsysteem. Tot Findus een vos rond het huis hoort sluipen. Plots woont hij wel héél erg snel weer bij zijn vriend Pettson…

Er mag dan een decennium tussen de twee laatste Findus-titels zitten, alle elementen van deze reeks overheerlijke prentenboeken zijn nog steeds aanwezig. De oergezellige tekeningen vol warmte en vriendschap zijn een feest voor het oog. De pagina’s tjokvol wriemelende details – de kippen en de ‘mukkels’ schitteren zoals gewoonlijk weer in hun figurantenrol – houden elk kind en volwassene urenlang zoet. Een opa en een kat om te koesteren…