De schoentjes van Kristien

In de rubriek Het ding en ik laten we auteurs en illustratoren aan het woord over hun relatie met één voorwerp dat een belangrijke rol heeft gespeeld in hun leven of werk. Kristien Dieltiens blikt terug op het verleden, zo’n vijftig boeken geleden.

*

Een vraag van Eva of ik iets wilde schrijven over een  voorwerp dat van belang is tijdens mijn schrijfproces. Ik heb geen lievelingspen, wil niet noodzakelijk rood ondergoed aan tijdens het schrijven en ik heb geen schrijfstoel. Toch schoot me iets te binnen.

Januari 1997. Het was al laat. Eerste poedersneeuw die dag. Ik zat op de zolderkamer waar mijn tekenspullen min of meer veilig waren voor de handen van mijn kroost. Er moest nog één prent gemaakt worden voor  De gouden bal (mijn eersteling: over geboren worden en sterven als deel van het leven). De moeilijkste prent. Hoe teken je de dood?
Het verhaal ontstond, naar aanleiding van de dood van een kind op school en het niet vinden van een gepast verhaal om in mijn klas te vertellen. Opeens was het er, het werd verteld en het groeide tijdens de jaren.
Het verhaal begon een eigen leven te leiden. Het werd gebruikt bij geboortefeesten, verjaardagen en begrafenissen. In september ‘96 werd het ook gelezen door de ouders van één van de vermoorde kinderen van Dutroux en op hun vraag trokken we naar een uitgeverij. ‘Want het verhaal biedt zoveel troost,’ zeiden ze drie weken na de begrafenis van hun dochter.
Het moest snel gaan. Deadline einde januari. Overdag voltijds lesgeven naast de vijf koters die mijn huis bevolkten. Niet eenvoudig.
Hoe teken je het sterven? Iedere poging was een mislukking. Of te melig, te symbolistisch of onwaar naar mijn aanvoelen.  Het was ondertussen 23h en mijn punthoofd dacht: Foert! Ik ga naar beneden en trakteer mezelf op een trappist. Onderaan de trap struikelde ik over de schoentjes van mijn vierjarige dochter. Als een echte moeder kon ik alleen maar sakkeren dat het toch godgeklaagd was dat ze nooit hun spullen opruimden en dat ik alles achter hun gat moest opruimen.
Ik nam de bottientjes vast en in een flits wist ik wat doodgaan betekende. Niet het moment van het sterven, maar alle eeuwigdurende stukjes tijd van het grote gemis erna. Ik herinnerde me opeens haarscherp hoe mijn jongste naar buiten was gerend bij het zien van de eerste sneeuw, hoe ze daarna huilend terug binnenkwam omdat de sneeuw in haar handjes beet en hoe ze haar schoentjes boos uitschopte. In de schoenen zag ik haar leven van die dag. Ik kon me zo goed voorstellen hoe ouders van een gestorven kind naderhand in alles het leven van hun kind terugzagen. Groeistreepjes op de lijst van de keukendeur, de geur van een mantel, een knuffel op het bed enz.

Met een trappist én de schoentjes in mijn hand ben ik terug naar boven gegaan. Getekend tot 4h.
De schoentjes hield ik bij, ze stonden jarenlang op mijn werkplek. Ik gaf ze mee aan mijn volwassen dochter toen ze het nest verliet.

kristien schoentjes

Na zestien jaar is op vraag van vele mensen een derde druk gekomen. Met herwerkte tekst en nieuwe prenten van mijn zoon Seppe Van den Berghe. Ik liet hem vrij, maar hij koos opnieuw voor een prent met schoentjes.

kristien schoentjes derde druk

kristien de gouden bal

Mijn bijzonder rare week met Tess

In de maandelijkse rubriek In de vitrine tipt een boekhandelaar een opmerkelijk boek uit de nieuwe oogst. Deze maand de keuze van Mik Ghys van Fnac Antwerpen.

*

tessEen nieuw boek van Anna Woltz is altijd iets om naar uit te kijken. En ook deze keer zorgt ze voor een pareltje. Op een vrolijke en toch gevoelige manier vertelt ze over de vakantie die Samuel met zijn familie doorbrengt op Texel. Hij ontmoet er Tess, die hem inschakelt in een geheim plan. Samuel werkt mee, heeft soms zijn bedenkingen, neemt initiatief wanneer hij denkt dat dat hard nodig is en houdt er een vriendin voor het leven aan over. Het verhaal is vlot en boeiend geschreven. Samen met Samuel ga je mee in het enthousiasme van Tess en word je meegesleurd in een onvergetelijke vakantie. Het is een erg vrolijk verhaal, en toch ook zeer ontroerend. Een mooi verhaal over familie, over dromen en vooral over vriendschap.

Mijn bijzonder rare week met Tess / Anna Woltz (Querido, 2013) ISBN 9789045114880

Groeten uit Leiden

Wanneer we gisteren binnengingen, leek de statige Lokhorstkerk in Leiden al behoorlijk gevuld. We wurmden ons nog tussen de al volle banken en in afwachting van het begin van de veertiende en laatste Annie M.G. Schmidtlezing speelden we ‘herken de auteur/illustrator’. Altijd knap om te zien hoe massaal schrijvend en illustrerend Nederland op gelegenheden als deze aanwezig is. We spotten Philip Hopman, Jacques Vriens, Karlijn Stoffels, Simon van der Geest, Gideon Samson, Anna Woltz, Marije Tolman, Aby Hartog, Hans Hagen, Daan Remmerts de Vries en Bette Westera – en dan hebben we er vast nog een boel gemist.

Zoals steeds opende Prof. Dr. Helma van Lierop-Debrauwer met een welkomstwoord – waarbij ze even terugblikte op de vorige dertien lezingen, en een beschouwing van Rita Ghesquière aankondigde die in het zomernummer van Literatuur zonder Leeftijd zal verschijnen.
Daarna was het de beurt aan de ster van de avond, Ted van Lieshout, illustrator en dichter en auteur en vormgever, die zijn lezing onder de titel ‘Kinderen kunnen de pot op’ had aangekondigd.

Van Lieshout begon zijn lezing met het gedicht ‘Joris Jan Bas’ uit Wij zijn bijzonder, misschien zijn wij een wonder (Leopold, 2012) – als u dat gedicht niet kent, moet u het nu meteen gaan lezen – en dat zette meteen de toon voor de rest van zijn lezing: zijn bijzondere humor, en zijn focus op: zichzelf en zijn bezieling.
Want aansluitend op het gedicht citeerde Van Lieshout recensent Thomas de Veen: “Jurkenjongen Joris Jan wordt in de door Van Lieshout zelf gemaakte illustratie verbeeld door de jonge Ted in gefotoshopte jurk, een voorbeeld van hoe de kunstenaar Van Lieshout in zijn werk altijd voorop staat.”

Dat kon Van Lieshout niet zomaar over zijn kant laten gaan – dus hield hij zijn Annie M.G. Schmidtlezing over zichzelf, om inzicht te geven in zijn drijfveren. En om Thomas de Veen te pesten.

tedvanlieshout

Er volgde een rondgang langs de boeken waarin Van Lieshout als auteur en illustrator zichzelf ‘voorop heeft gezet’ – opvallend veel van zijn covers tonen een jeugdfoto uit zijn privécollectie, denk maar aan Hou van mij, Gebr., Mijn meneer. Maar hij deed dit veeleer vanuit artistieke, niet vanuit egocentrische motieven.
Tegelijk praatte Van Lieshout ook over zijn ontwikkeling als illustrator (met ook zijn inspiratiebronnen) en later als dichter-auteur-illustrator. Op die manier kregen we een mooi overzicht van zijn eigenzinnige carrière. Hij had het ook over het belang van prijzen voor een auteur. Voor hem waren die een enorme motivatie om de tijd te nemen om zijn eigen stijl te ontwikkelen – als auteur én als illustrator. Want daar krijgen illustratoren vaak moeilijk tijd en ruimte voor in de huidige uitgeverswereld. Ook het enorme plezier van het ‘maken’ haalde hij aan: het plezier zit voor een auteur in het maakproces, niet in de perceptie van je werk.

Van Lieshout besloot met een eresaluut aan Sjoerd Kuyper, die in 2009 een Annie MG Schmidtlezing hield die veel stof deed opwaaien, en die hij graag nog eens had willen overdoen.
In plaats daarvan sloot hij af met de oproep die een stukje van Kuypers lezing echode. Boeken moeten prachtig zijn, niet in eerste instantie voor de lezer maar in elk geval voor de makers. Dan word je namelijk gelukkig van. En daar hebben kinderen strikt genomen niks mee te maken. Bovendien is het onze taak als volwassenen om hen ook dingen te geven waarvan ze niet weten dat het bestaat zoals vitamines en inentingen en kunst. Want volwassenen weten wél dat het bestaat.

De veertiende en laatste Annie M.G. Schmidtlezing kon rekenen op een mooi applaus van een hartelijk publiek. Ook Helma van Lierop en Toin Duijx werden terecht bedankt voor hun niet aflatende inzet.
Jammer dat het de laatste keer was. Wij hadden best nog wel eens naar Leiden willen komen.

(Tine Kuypers en Eva Devos)

Groeten uit Brugge

Afgelopen weekend vond in het Concertgebouw in Brugge het jaarlijkse KJV-feest. 1500 kinderen en hun ouders, broers, zussen of begeleiders en 50 auteurs en illustratoren uit Vlaanderen en Nederland vierden het einde van het leesjaar en de bekroning van de winnaars. Wie dat waren, vind je hier.

Maar een lijstje met winnaars zegt niets over de zinderende sfeer van zo’n gebouw vol enthousiaste kinderen. Misschien doen deze foto’s dat wel. En uniek: u krijgt ook een stukje ‘making of’…

*

kjv mee

Zaterdagochtend 11 mei, op ons kantoor: O jee, dit moet allemaal mee. Op zo’n momenten wensen de vrouwen stiekem en zeer onfeministisch dat we met meer mannen op kantoor waren.

 

kjv vrachtwagen in

De vrachtwagen wordt in Antwerpen ingeladen in de regen…

 

kjv vrachtwagen uit

… En in Brugge uitgeladen in de regen.

 

kjv laatste berichten

Zondagochtend worden nog gauw de Laatste Berichten genoteerd.

 

kjv onthaal

En 24 uur na het begin van de opbouw staat het onthaal klaar, in een spannende stilte voor de storm.

 

kjv muur

Bij wijze van verwelkoming: de KJV-muur, met ingestuurde foto’s van lezertjes en leesgroepen, want de KJV, dat zijn de lezers!

 

kjv anna

Er waren workshops en voorleessessies – hier is Anna Woltz aan het woord.

 

kjv boekenzoektocht

Er werd ingespannen gezocht naar antwoorden op de boekenzoektochten (waarmee boeken konden gewonnen worden).

 

kjv fotoshoot

Er was een zotte fotoshoot.

 

kjv kopen

Er werden boeken gekocht.

 

kjv meetengreet

Er werd ge-meet en ge-greet (en handtekeningen gevraagd).

 

kjv quiz

Er werd gequizd door de oudste groepen (en boeken gewonnen).

 

kjv uitreiking

Er werden 6 bekroningen gehouden en presentator Peter Pype riep de kleinsten mee op het podium.

 

kjv juich

Er werd hevig gejuicht en zo hoort het natuurlijk ook.

 

kjv live illustraties

En helemaal op het einde hoopte iedereen dat hij of zij een live illustratie had gewonnen.

Het was een mooie dag.

(Eva Devos)

Anton Van Hertbruggen

In De dag van… brengt een kinderboekenmens/man/vrouw nauwgezet verslag uit van zijn of haar dag. Vandaag is het de beurt aan Anton Van Hertbruggen, de piepjonge illustrator die zopas debuteerde met het prentenboek Het hondje dat Nino niet had, geschreven door Edward van de Vendel (De Eenhoorn, 2013).

*

anton 1

8.00u   Ik duw nog een laatste keer op snooze en sta op. Ik ontbijt snel en blader kort door de krant. Om de dag goed in te zetten brouw ik een cappuccino, waarna ik mijn kamerplant ook wat te drinken geef – warm water, dat schijnt goed voor hem te zijn – en mij achter mijn computer zet. Vooraleer ik in actie schiet bekijk ik wat ik de vorige dag heb gemaakt en blader ik wat door mijn verzamelde documentatie.

 

anton 2

9.30u   Ik zit achter mijn computer in mijn slaapkamer. Op dit moment werk ik aan een reeks losse illustraties geïnspireerd op dierendiorama’s, zoals we die kunnen bewonderen in oude natuurhistorische musea. Een tweede inspiratiebron zijn de boeken die getuigen over de fascinerende expeditietochten van natuurwetenschappers begin 20ste eeuw. De eerste prent speelt zich af in de Indische jungle en is bijna klaar, op nog wat digitaal inkleurwerk na.

 

anton 3

12.00u  Ik verplaats mij naar de zolder, waar ik al het manuele werk verricht (schetsen, tekenen, schilderen). Omdat ik niet graag in stilte werk leg ik eerst een plaat op, vandaag was dat de jongste van Woods. Ik hou ervan te werken op deze plek omdat ik hier veel meer licht en ruimte heb. Bovendien is het leuk af en toe eens van stoel te veranderen, ik kan echt niet lang stilzitten!

 

anton 4

14.00u   Na het middageten is het tijd voor wat frisse lucht. Ik loop naar de Selfmade om er drie houten panelen te kopen. Sinds enkele maanden loop ik met het idee rond te beginnen schilderen omdat ik denk dat mijn werken op deze manier beter tot hun recht zullen komen. Tijd dus om voet bij stuk te houden: ik zet de eerste grondlaag.
Dan trek ik mijn stoute schoenen aan. Ik loop naar de Post en stuur hier enkele exemplaren van mijn zopas verschenen prentenboek  Het hondje dat Nino niet had, naar verschillende kranten en hoop stiekem op een positieve reactie…

 

anton 5

17.30u  Het documentatieproces van een project speelt een heel belangrijke rol en stopt nooit. Ik hou er echt van mij volledig onder te dompelen in de sfeer en setting van het project waaraan ik op dat moment werk. Daarom ben ik op dit moment aan het lezen in Windows on nature, een fantastisch boek over het werk van Carl Akeley, een bioloog, taxidermist en natuurfotograaf die vele dierendiorama’s heeft gemaakt voor het natuurhistorisch museum van New York. Een ander boek dat mij op dit ogenblik erg interesseert is een Duitse leporello voor kinderen uit de 19de eeuw, dat in pop-upformaat een prachtig beeld geeft van de eerste zoos. Misschien wel een idee voor een volgend project?!

 

anton 6

21.30u Ondertussen heb ik nog verder gewerkt aan mijn prent rond India. Nu is het wel goed geweest. Ik spring op de fiets om mijn sociaal leven wat op peil te houden en trek richting het (enige deftige) café in het prachtgehucht Ekeren om er een pint te drinken met wat vrienden.