Donderdag 17 januari 2008

In Brussel was er een bioscoop, de Actor’s Studio in de Rue des Bouchers, waar je om middernacht nog naar de film kon, wat ik graag deed. Het gaf me op mijn eenentwintigste een erg werelds gevoel, en op die manier heb ik films gezien die er voor een jongen die weinig gewend was behoorlijk inhakten. Ik herinner me een nacht met Pixote, een bikkelharde, Braziliaanse film over de zogenaamde straatboefjes. Pixote kwam hard aan, maar maakte tegelijk ook grote indruk omdat ik de film in mijn eentje zag — ik bedoel dat ik echt helemaal alleen in de zaal zat, en na afloop ook alleen de donkere nacht in moest, via de verlaten Zuidlaan naar huis, naar mijn kot in Anderlecht.
Gisteravond zat ik om kwart voor zes in bioscoop Arthouse in Zürich, een zaal die mij erg deed denken aan die kleine zaal van toen in Brussel, vooral omdat ik er alweer moederziel alleen zat. Ik heb Atonement gezien. Er is iets met me gebeurd.
Ik kan niet puur genietend in een bioscoopzaal zitten. Vanaf minuut één ga ik ontleden, meten, meedenken met dialogen, beeldvoering, setting. Heeft de regisseur gegoocheld met het verhaal? Vangt de montage een ritme dat er is ingestopt om het publiek te behagen? Het is sterker dan mezelf, maar pas als ik het vragenstellen vergeet, weet ik dat de film bij mij werkt. Als ik de trucs of de kunstjes niet meer zie, dan is er blijkbaar een andere kracht aan het werk.
Tijdens Atonement was er een andere kracht aan het werk. Ik heb het boek van Ian McEwan gelezen, hij is één van de schrijvers die ik verzamel, sinds ik The Cement Garden heb gelezen, jaren geleden. Ik kende dus het verhaal dat zou komen. En toch. Was het de beginscène, met de elfjarige Briony die op haar schrijfmachine een toneelstuk afmaakt, op dezelfde manier zoals ik het deed toen ik elf was en poppenkastverhalen schreef? Was het die ene simpele wijsheid over het verschil tussen de roman en het theaterstuk — het feit dat je als schrijver van theaterstukken geheel afhankelijk bent van derden? Was het mijn verbazing voor de spannende forward-and-back-techniek die scenarist Christopher Hampton toepast? (Hij is ook de scenarist van Dangerous Liaisons, daar liet hij ook al een staaltje van zijn kunnen zien.) Het zal allemaal wel geholpen hebben, inclusief de fotografie, de slimme filmmuziek (ze viel me een beetje te hard op, en dat is niet goed, maar ik vond het wel een vondst, met die schrijfmachine als instrument), en die minutenlange camerabeweging over het strand van Duinkerken. Mooi. Prima.
Toch denk ik dat het vooral Vanessa Redgrave was die het werk wat mij betreft heeft afgemaakt. Zij is de oudere schrijfster Briony Tallis, die op de televisie haar laatste boek becommentarieert, Atonement, het boek dat ze zelf ‘eigenlijk haar eerste’ noemt. Ineens zegt ze iets over de waarheid en de leugen, de feiten en de fictie, het echte en onechte. Omdat ik in mijn eentje in de zaal zat, was het alsof Vanessa Redgrave zich niet rechtstreeks tot de camera richtte, maar het alleen tegen mij zei. En auw, de klappen kwamen aan.

(Wat een mens vandaag kan doen: niet Googlen of de website van Atonement bezoeken of op YouTube fragmenten uit de film bekijken. Die tijd gewoon gebruiken om naar de film te gaan. En ook de volgende filmtip noteren: Eastern Promises. De trailer gisteren gezien.)

3 thoughts on “

  1. Ik zag hem vorige week, 10 januari, op m’n 43ste verjaardag, in Leuven. Ik nam een dag verlof en nodigde 2 vriendinnen uit. Ze waren in de waan dat ik de zaal had afgehuurd: om twee uur waren we de enigen die ons de decadente luxe van een namiddagfilm in de werkweek konden permitteren. De beginscène zat er onmiddellijk pal op. Nog nooit zo snel in een verhaal gesleurd. Toen we buitenkwamen was het eigenlijk te licht, te druk, te nuchter.
    Maar erg vond ik het niet, om er op die manier een jaartje bij te doen.

  2. Hoi Bart,
    Ik zou hem vanavond zien! Maar wegens buikgriep etc. uitgesteld tot volgende week. Nu maak je me nog meer benieuwd!
    Een film kan erg ingrijpend zijn. Ik herinner me dat wij in Leuven naar een film gingen kijken om de tijd tot we naar een bal moesten te doden (je moest pas lang na bedtijd arriveren blijkbaar) en we gingen naar “Shine” kijken.
    Die film heeft me enorm aangegrepen, ik had helemaal geen zin meer in dat bal …
    Groetjes,
    Inge M.

  3. beste meester Bart,

    vandaag ben ik Atonement gaan zien. Ik moet er ook een recensie over schrijven, dus met bepaalde schaamte had ik mijn laptop te voorschijn gehaald om notities te maken. Ik had een sjaal over het scherm gelegd om mensen niet af te leiden. Ik was geïnstalleerd, voor het eerst in jaren. Na tien minuten te hebben gekeken naar franse waterballetdansers, vroeg ik aan mijn buurvrouw of dit Atonement was. Het was Atonement niet.
    Strompelend met mijn laptop en sjaal en muts en wanten verliet ik de zaal. Liet een spoor van spullen achter en kwam verhit de goede zaal binnen. Beginscène’s missen is dodelijk.Dus ik google op ‘begin scène atonement’ en jij bent het gewoon, die me antwoordt. En ik ken jou!
    Ik ben nog nooit iemand tegengekomen op het internet die ik kende.
    Het was leuk je tegen te komen. fijn dat je iets gezegd hebt over beginscène.
    liefs Rebekka

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>