27 juni – MOEDER, WAAROM LEZEN WIJ?

Geerdt Magiels schrijft vandaag in ‘De Standaard der Letteren’ aan de hand van het boek ‘Proust and the squid. The story and science of the reading brain’ (Maryanne Wolf, Harper) over de evolutie van het leesproces. Ik lees daarin een aantal interessante zaken: Een vijfjarig kind dat opgroeit in een gezin waar veel gepraat, gelezen en voorgelezen wordt, heeft 32 miljoen woorden meer gehoord dan een kind uit een taalarme omgeving. Hersenen die Nederlands lezen werken anders dan hersenen die Chinees lezen. Wie nu mijn blog leest moet weten dat zijn/haar brein vooral actief is aan de linkerkant. Altijd goed om weten.

Leren lezen doet me onvermijdelijk denken aan de taalleesmethode ‘Leesdraak’ die ik samen met een aantal collega’s ontwikkeld heb. ‘Leesdraak’ (Standaard Educatieve, 1996) is vooral gegroeid uit grote ergernis. We hadden genoeg van methodes die kinderen beschreven als emotieloze wezens met de boerderij als decor. Ondanks de positieve kritieken kreeg onze aanpak te weinig kansen. De methode was te duur en voor sommigen ‘te’ gedurfd. Toch hebben er tienduizenden Vlaamse kinderen met ‘Leesdraak’ leren lezen. In Gent is er zelfs een hele muur aan ‘Leesdraak’ gewijd. Het verhaal van ‘Leesdraak’ gaat tot mijn grote verbazing nog altijd verder. Vaak clandestien.

Gent Leesdraakmuur (illustraties Bart Van Nuffel)

Genoeg over ‘Leesdraak’, eigenlijk zou ik het vandaag over mijn eigen leesproces willen hebben. Mijn eerste leeservaringen hebben iets met strips te maken. Ik las als kleuter Jommeke en Nero zonder woorden. Bij meester Antoine leerde ik lezen met globaalzinnen zoals : ‘rik zit op de muur met fik’… Van zodra ik vlot kon lezen heb ik meteen de strips herlezen maar dan met tekstballonnen.

Tot mijn elfde levensjaar was er geen bibliotheek in Hamme-Zogge. Ik heb tot dan veel gemist. Gelukkig konden we boeken uitlenen in de klas. De meester legde een aantal boeken op de trede. Een na een mochten we dan boeken gaan uitkiezen. Gulzig probeerde ik zoveel mogelijk boeken in handen te krijgen. Dat lukte vaak want heel wat klasgenoten hadden weinig interesse voor literatuur. Als zevenjarige was ik gek op de boeken van Pietje Puk van Henri Arnoldus. Later las ik in kritieken dat Pietje Puk niet levensecht en te karikaturaal was. Helemaal onterecht! Ik kan het weten, want alle figuren die Henri Arnoldus in Pietje Puk beschreef liepen ook rond in mijn dorp.

Thuis werden er vooral strips en stapels tijdschriften gelezen. Vanaf mijn acht jaar begon ik ook met gretigheid de krant ‘Het Volk’ te lezen. Het lijkt misschien gek maar ik geloof dat we toen vroeger rijp waren. Vanaf mijn negende reed ik met de auto, vanaf mijn elfde met de vrachtwagen en de kraan. Mijn vader was een aannemer. Wie auto kon rijden, kon ook meehelpen in het bedrijf. Niemand vond dat een probleem. Ik ook niet, integendeel. Mijn moeder heeft me aangemoedigd om boeken te lezen. Ik begrijp eigenlijk niet waarom. Het lag niet meteen in onze gezinscultuur. Als de krantenman kwam afrekenen gaf moeder me telkens de kans om een nieuw boek te kiezen. De vraag ‘Moeder, waarom lezen wij?’ kan ze nu niet meer beantwoorden, vrees ik. Maar dat hoeft ook niet.

Ik had een enorme leeshonger (en hij is nog altijd niet gestild). In de familie vonden ze me ‘nen specialen’. Soms was dat ook zo. Ik was bijvoorbeeld gek op de bezoekjes aan mijn tante Alice in Oostakker. Niet alleen om met de mooie nichtjes te kunnen spelen maar ook om de Winkler Prins Encyclopedie te kunnen lezen. Ik was daar uren zoet mee. Een afbeelding van een centaur schiet me nu nog voor de geest.

Na de opening van de Zogse bibliotheek ging er een enorme wereld voor me open: ‘De Rode Ridder’ van Leopold Vermeiren, ‘Winnetou’, ‘De Daltons’, Jules Verne, Astrid Lindgren, wetenschapsboeken… Ik las dag en nacht. Vanaf het middelbaar onderwijs verslond ik de Vlaamse klassiekers. Als de schrijver me beviel las ik het hele oeuvre: Claes, Gijsen, Geeraerts, Walschap, Ruyslinck, Boon… Daarna de Nederlanders: Multatuli, Couperus, Bomans, Fabricius, Mulish… Tijdens mijn onderwijzersopleiding maakte ik een forse inhaalbeweging naar de jeugdliteratuur. De boeken en het engagement van Annie M.G. Schmidt vielen heel erg in mijn smaak. Ik trouwde met Marianne, ook een leesbeest. We kregen twee leesbeestdochters, de ene al wat meer dan de andere.

Het rijtje van schrijvers zette zich alsmaar verder en de jeugdliteratuur kreeg door mijn leraarschap alsmaar een groter gewicht. Tegenwoordig lees ik heel graag biografieën, Japanse schrijvers (Junichiro Tanizaki is mijn favoriet) en filosofische werken. Ik herlees regelmatig ‘Essays’ van Montaigne , ‘Gedachten’ van Pascal en de werken van Plinius. Ik ben gek op oude wijsheid.

Ik koop bijna alle boeken die ik wil lezen. In de bibliotheek mag je een boek niet langer dan een paar weken houden. Dat is een te grote hinderpaal voor mij. Ik doe soms maanden over een boek omdat ik er verschillende tegelijk lees. In elke kamer ligt er een ander boek. Het is zo en het is altijd zo geweest. Soms lees ik een boek bewust traag omdat ik dan veel langer kan genieten. Roland Barthes omschreef lezen als een vervoering (jouissance). Ik heb het altijd zo bekeken, zelfs als leraar leesbevordering (zie blog 20 juni)

Mijn hiernamaals zal een hemel met boeken moeten zijn. Het kan niet anders. Ik zal tijdens dit leven nooit alle boeken kunnen lezen die ik wil lezen. Trouwens ik wil ook de boeken lezen die in een verre toekomst zullen gepubliceerd worden. Naast boeken wil ik ook kunnen discussiëren over wat ik gelezen heb met mijn geliefden en andere leesbeesten. Graag met een glaasje wijn en een zachte westenwind!

2 thoughts on “27 juni – MOEDER, WAAROM LEZEN WIJ?

  1. Dag Wally,

    Het alternatief is: wel alle boeken gelezen hebben. En wat zou ik dat vreselijk vinden! Niks nieuws meer om te ontdekken? Een ramp.
    En voor dat wijntje met andere leesbeesten is het jeugdliterair diner op 4 oktober een goeie gelegenheid :)

    Groetjes,
    Joke

  2. Beste Wally,
    Nu weet ik beter hoe jij opgroeit bent met boeken, boeken en boeken!
    Jij bent echt een leesbeest, of een levendige leesdraak?
    Beste wensen voor 2012.
    Met warme groeten,
    Etsuko

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>