Voorlezen!

Al jaren lees ik hier mee: binnengluren in de hoofden en schrijf- & tekenateliers van zij die gepassioneerd met jeugdliteratuur bezig zijn. Schrijvers, illustratoren, leesbevorderaars, …
Deze maand heb ik de eer om jullie te laten binnenkijken in mijn hoofd. (Een atelier heb ik niet.) Het belooft een drukke maand te worden dus er zal veel te vertellen zijn!
Laten we meteen met een van mijn passies beginnen: voorlezen!

Gisteren was ik te gast in de bibliotheek van Mechelen. Ik gaf er een workshop over voorlezen aan baby’s en peuters. Een zaaltje vol enthousiaste voorlezers. Jonge ouders, grootouders, voorleesvrijwilligers, leerkrachten, … die allemaal overtuigd zijn van het belang van voorlezen maar toch nog wat tips wilden meekrijgen over voorlezen aan heel jonge kinderen. Want ja, hoe doe je dat, voorlezen aan een baby? Vorig jaar werd ik door Elly van der Linden getraind en gevormd tot Boekstart-vormingsgever. Het gaf me niet alleen een nieuwe, frisse kijk maar vooral heel veel goesting om vele anderen mee te nemen in dit verhaal!
Terug naar gisteren: Ik zeulde drie grote dozen vol boeken mee. Absurd, want Liesbet-An had ook al heel wat boekjes uit de bib uitgestald. De deelnemers gingen met de boeken aan de slag, met elkaar. Baby’s om mee te oefenen hadden we niet bij. Alles draait nochtans om hen: hoe reageren zij op wat je hen laat zien, op wat ze zien en ontdekken in de boekjes die ze zelf vastnemen? Hoe reageer jij daar dan op?
Hoe deed ik het zelf, toen mijn zonen nog baby’s waren?

Dit stukje schreef ik in februari 2011 op de blog van Boekbaby’s (nu Boekstart):

De eerste keer…
Toen we in juli 2007 onze koffers pakten om onze oudste zoon op te halen in zijn geboorteland wou ik er absoluut enkele boekjes instoppen. Maar wat geef je een baby van elf maanden te lezen, die tot dan enkel zijn vingers en tenen als speelgenootje had? Ik nam Baby’s eerste speel- en voelboek mee, het stoffen knisperboek Kleine Ezel knispert en een zacht knuffelboekje van kleine Jules. De eerste keer dat ik het speel- en voelboek tevoorschijn toverde begon hij te gillen. Ik had hem enkel de cover getoond. De ongekende vormen en vooral de felle prikkelende kleuren hadden hun effect niet gemist. Het knisperboekje dan maar. Ook in felle kleuren, maar makkelijker om zelf te hanteren. En minder schreeuwerig. Het werd vastgepakt, gevoeld, gekneed en geproefd. Zo ook het zachte knuffelboekje. Elke dag bood ik de boekjes aan en telkens ging ik een stapje verder. Ik wees aan en benoemde. Liet hem zien hoe je een bladzijde moest omslaan. Liet hem de boekjes aaien en knuffelen. Haalde ook opnieuw het prikkelende boek erbij. Het overdonderde hem. Maar maakte ook nieuwsgierig. We exploreerden samen de bladzijdes in het boek. Aaiden de stofjes, keken in de spiegel, gluurden onder de flapjes. Ik wees aan en benoemde, verzon korte liedjes en versjes die ik telkens weer herhaalde. Later, toen we al lang weer thuis waren en hij ook nog andere kartonboekjes had leren kennen, bleef dit speel- en voelboek lange tijd zijn favoriet. Tot de flapjes sneuvelden en zijn interesse in dierenboeken gewekt was.

DSC_0741

Save

Jeugdige SamenLezertjes

sl gemengd

pst

SamenLezen, sinds vorig jaar een geliefde activiteit én niet meer weg te denken in de kinderbib. Wat begon als een probeersel met meisjes uit de buurt groeide intussen uit tot een evenement dat bijna wekelijks op de agenda staat in De Vertellerij.

Toen ik me, op aanraden van een paar collega’s, inschreef voor een opleiding SamenLezen; had ik absoluut geen idee wat te verwachten. In eerste instantie dacht ik hierbij aan een leesclubje ‘Jane Austen – style’ en dus niet meteen ‘mijn stijl’ ;-)

Al snel bleek dat mijn inschattingsvermogen me hier in de steek liet… Eens aangekomen op de locatie, werden we er met onze groep nieuwsgierige deelnemers meteen ingesmeten. Diepgaande teksten, luchtige poëzie, grappige fragmenten uit grote klassiekers… ze passeerden allen de revue en werden stuk voor stuk uitvoerig besproken. En tot mijn grote verbazing brachten de neutrale voorleesstemmen van de begeleiders veel meer teweeg dan enkel een luisterend oor. Er was iets in hun manier van voorlezen dat ervoor zorgde dat je de woorden echt hoorde zoals ze daar stonden. Er werd geen intonatie gebruikt om de tekst kleurrijk aan je voor te stellen of om de nadruk te leggen op bepaalde delen ervan.

En dat bleek te werken… want al snel werd er heel oprecht en openlijk gepraat over hoe die werd geïnterpreteerd door de deelnemers. Uiteraard waren de meningen verdeeld en de gevoelens verschillend. Maar de woorden die ze begeleidden, leken ervoor te zorgen dat je begrip opbracht voor de persoon achter de visie. Ze bleken een bindmiddel te zijn dat de groep samenbracht tot een gedeelde ervaring waarbij iedereen zich gewaardeerd voelde…

En het is net die verbinding waar ik iets mee wou doen in De Vertellerij.

Girls

Toen ik begon met de promotie van de eerste SamenLeesgroep, kreeg ik vooral respons van de meisjes uit de buurt. Hoewel ze niet goed wisten waar zich aan te verwachten, haalde hun nieuwsgierigheid het van sommigen hun vrees voor een saaie activiteit. Om hen van bij het begin te betrekken, organiseerde ik een moment waarbij we samen 10 boeken uitzochten. Daaruit kozen we drie boekjes die kans maakten om het onderwerp te worden van onze ‘Girls only’ leesgroep. Met een open stemming werd bepaald in welk boek we ons die eerste keer zouden verdiepen. En de SamenLeesgroep zelf… die was meteen een succes. Met een hapje en een drankje en een gezellige setting als basis wist ik een instant thuissfeer te creëren. En hoewel ik veel tips uit de opleiding kon toepassen, stapte ik soms af van de neutrale voorleesstem en de lange stiltes tussen het lezen door. Met kinderen en jongeren blijft het toch belangrijk dat je zorgt voor een levendige dynamiek.

Het duurde niet lang voor de mannelijke bezoekertjes in de kinderbib vragende partij waren voor een ‘All boys’ SamenLeesgroepje. Dat verliep in het begin iets stroever, maar ze bleven terugkomen en bloeiden gaandeweg ook open. En niet veel later wilden beide groepen het experiment aangaan om samen een boek te lezen. Ietwat onwennig startten we met een gemengde SamenLeesgroep. Maar de teksten in het boek dat we daarvoor uitkozen, ‘Razend’ van Carry Slee, zorgden voor herkenbare situaties en gevoelens die daarmee gepaard gaan. De tieners praatten honderduit over hun soms onzekere momenten en hoe ze zich daar niet altijd in begrepen voelden.

Hierdoor kwam ik op het idee om thematische SamenLeesgroepjes te organiseren. Als een onderwerp vaak besproken werd of er veel vragen rezen over een situatie in de actualiteit, bekeek ik de haalbaarheid om er iets rond te doen. Pesten, vluchtelingen, problemen op school, anders zijn,… zijn een aantal van de thema’s die we samen behandelden. Met verhalen en gedichten als ‘De gelukvinder’ (Edward van de Vendel, Anoush Elman), ‘Het ding’ (Shaun Tan), ‘Ik woon hier’ (André Sollie), ‘De kleur van ons hart’ (Aya Sabi, Hikkies), ‘Vleugels’ (André Sollie), ‘Als niemand kijkt’ (Koos Meinderts) verkenden we de leefwereld van heel wat personages én vooral die van onszelf… Dikwijls kiezen we die boeken samen uit en zorg ik voor een aanvullend gedichtje. Het poëtische gedeelte is een gedeelde voorleessessie, de deelnemers zijn er aan gewend dat ze afwisselend een deeltje van of het volledige gedicht luidop kunnen lezen. Afsluiten doen we met een applaus voor alle voorlezertjes.

pst3

Voor onze huidige SamenLeesgroep besloten we om het iets luchtiger te houden en lezen we samen in ‘Ouders, zo voed je ze op’ (Pete Johnson). Het boeiende aan onze groep is dat de samenstelling daarvan heel wisselend en divers is. Zowel meisjes als jongens, kinderen als tieners zijn er lid van en nemen deel voor het verhaal of thema dat hen aanspreekt. Als kers op de taart staat onze SamenLeesgroep tegenwoordig bij een paar lieve buurtoma’tjes met stip in hun agenda. Zij leven helemaal op van het jeugdige enthousiasme en de openheid van de andere deelnemers :-)

slz

 Allemaal een beetje spannend ook… want onlangs mochten we een demonstratie geven van onze SamenLeesgroep voor een instructie – en promofilmpje over Samenlezen en de methodieken! En ondanks het feit dat de leden van de groep deze keer heel jong waren, gingen ze helemaal op in de activiteit en verheugen ze zich er nu op om zichzelf te zien schitteren in het filmpje ;-)

Een belangrijke les die ik meeneem van het Samenlezen, de opleiding en de verschillende groepjes in de kinderbib? Afhankelijk van de doelgroep waar je een verhaal mee beleeft, pas je bepaalde methodieken toe. Zo ga je met een groepje vertelgrage kinderen op een andere manier aan de slag dan met een groep eerder in zichzelf gekeerde tienertjes of schijnbaar ongeïnteresseerde jongeren. Maar eender hoe je voorleest, of je de woorden nu brengt met veel krulletjes of weinig kleur… probeer altijd te vertrekken vanuit echtheid. En dan weet je het meteen… want mijn ware stem; die heb ik in het hele proces wel gevonden.

slg     slg2

Luistergrage Speelvogels!

 

Speelvogels!

Hallo daar, liefhebbers van boeken en verhalen!

Bij deze stel ik mijzelf graag voor als gastblogger voor Iedereen leest, vanuit belevingsbib voor kinderen ‘De Vertellerij’ – waar ik als publiekswerker/jeugdwerker mee gebouwd heb aan de opstart van deze organisatie. Sindsdien zijn we een tweede thuis voor de buurtkinderen; ze komen boekjes kiezen en lezen, huiswerk maken, nieuwe boeken uitnemen en wegzetten, deelnemen aan een SamenLeesgroep, ideetjes uitwerken, knutselen, meebouwen aan een tribune, een quiz organiseren, workshops volgen,… Creatieve hersenspinseltjes krijgen hier dus alle kansen om zich te ontplooien! En ook ouders komen hier graag over de vloer en zijn betrokken. Gedurende de maand oktober zal ik een aantal fijne activiteiten in de kijker zetten die jullie meer zicht geven op onze werking.

Maar eerst wat meer informatie over de kinderbib, waar zo’n belevingsbib voor staat en hoe wij daar invulling aan geven. Naast een collectie opvoedkundige boeken en tijdschriften en de mogelijkheid om volwassen boeken bij ons te reserveren, beperkt onze collectie zich tot kinderen en dat tot +14 jaar. Die boeken zijn de basis van onze werking; ze dienen als inspiratie om activiteiten te organiseren die het leesplezier van kinderen en tieners bevorderen en hen stimuleren om hun ‘leeswereld’ te vergroten.

Maandthema Belgische kunstenaars

Zo kiezen wij elke maand een nieuw thema waar we onze jonge bezoekers helemaal in onderdompelen. Die thema’s worden zorgvuldig uitgekozen; omdat ze in de actualiteit komen, op vraag van de leden van de kinderraad (waar ik in een later blogbericht meer over vertel) of omdat ze op die moment relevant zijn voor de werking. Deze maand verdiepen we ons in kunst, met extra aandacht voor grote Belgische namen. Op een speelse manier gaan we samen met hen op ontdekkingstocht door het leven en de werken van talenten als Panamarenko, Jan Fabre en Luc Tuymans. Wij maken ze graag warm voor de unieke tentoonstelling die de bib organiseert voor RASA. Hier kunnen leerlingen in KIJK! hun ogen de kost geven aan het grafisch werk van Belgische kunstenaars.

Deze keer neem ik jullie dan ook graag mee in de avonturen van onze luistergrage speelvogels. Elke woensdag organiseren wij samen met Jeugddienst Berchem een voorlees – en knutselatelier dat volledig in het teken staat van het maandthema. Voorbije woensdag ging de eerste Speelvogels van dit schooljaar van start én dat werd een spannende maar veelzijdige middag. Tijdens zo een namiddag starten we eerst met voorlezen uit boekjes over het thema, gevolgd door boeiende feiten uit weetjesboeken. En omdat er nog niet met inschrijvingen werd gewerkt, is het steeds afwachten hoeveel kinderen er komen opdagen en wat de gemiddelde leeftijd zal zijn. Want hoewel de activiteit gericht is op lagere schoolkinderen is het soms een uitdaging om een verhaal aantrekkelijk te brengen voor zowel 6- als 12-jarigen. Ik probeer zoveel mogelijk in interactie te gaan met de deelnemers zodat elke luisteraar zich aangesproken voelt. Zo’n voorleesmoment mondt dan ook steevast uit in een gezellig mini SamenLeesgroepje…

Die eerste keer vlogen we er meteen stevig in met 18 enthousiaste deelnemers, waarvan ongeveer de helft nieuwe speelvogeltjes. Ik was dan ook verrast dat de groep geboeid zat te luisteren van begin tot het eind en vlot meepraatte over kunst en hoe ze zelf ook wel eens iets creëren. Door te starten met ‘Paultje en het paarse krijtje’ (Crockett Johnson, Annie M.G. Schmidt), over te gaan in ‘Puzemuze, of op weg naar Rothko’ (Wim Hofman) en te landen met weetjes over ‘De kleine Panamarenko’ (Birgitte Minne), was de leeshonger van onze meeste vriendjes wel gestild. Die inspiratie was welkom voor het knutselatelier met Jeugddienst Berchem, waar ze hun eigen Panamarenko vleugels konden ontwerpen. Uitwaaien deden we in de tuin met een initiatie ‘vliegen voor beginners’ ;-)

Tot volgende week voor een nieuw verslagje van onze avonturen in de kinderbib!

Graag meer informatie over de kinderbib? Wordt lid van de facebookpagina voor regelmatige updates: https://www.facebook.com/DeVertellerij/

De vleugels van Panamarenko...

 

Voorlezen

Het is ongeveer een jaar geleden dat we Het Donker van Lemony Snicket, met de geweldige tekeningen van Jon Klassen, voor het eerst samen lazen. Hij was toen vijf. Na een paar pagina’s gleed hij van de zetel en nam hij een van zijn autootjes.
“Zal ik stoppen met lezen?’ vroeg ik. Hij schudde van nee. Dus las ik verder.
Het boek was uit. Hij was er nog niet aan toe, dacht ik, en besloot het boek nog een paar maanden opzij te leggen. Toen sprong hij terug op de zetel, nestelde zich naast mij en zei: ‘Lees je het nog eens?’

hetdonker

Het werd sindsdien vaak gelezen. Deze zomer nog, toen we een kamp bouwden onder de livingtafel en hij dat erg efficient met kussens en deken had verdonkerd, want geen sprietje licht mocht nog binnenkomen. “Zullen we voorlezen?” zei ik. We gingen een fietslichtje halen als zaklamp en hij koos een boek. Het Donker.
“Weet je, zei hij (want dat zegt hij altijd als hij een mededeling wil doen), weet je, ik ben een beetje bang in het donker.”
We lazen over Laszlo die bang maar ook dapper is, en het donker dat akelig maar ook vriendelijk is.
Toen hoorde hij iets. Verschrikt vroeg hij wat dat geluid was. Het waren pratende mensen die voorbij het raam liepen. Met een giechel en een bibber in zijn stem zei hij: “Ik dacht dat er iemand anders in huis was.”

Laatst kwam hij logeren. Zijn peter, die ook mijn Peter is, was op vakantie, dus we waren op elkaar aangewezen. We waren het al gauw eens dat we samen in het grote bed zouden slapen.
Toen we ons onder de dekens hadden geïnstalleerd, en drie boeken hadden gelezen, en nog een beetje gebabbeld hadden, en dan toch echt moesten gaan slapen, en alleen het nachtlampje van Ikea de donkere kamer verlichtte, fluisterde hij opeens: “Weet je, het is bijna net als in het boek.”
Ik moest even nadenken. “Als in het boek over het donker?”
“Ja. Maar wij zijn niet alleen.”

 

Het Donker / Lemony Snicket, Jon Klassen (ill.) en Edward van de Vendel (vert.) (Gottmer, 2014)

www.voorlezen.be