Jeugdliteratuur.org

Stoere meid die alle problemen te baas kan!

Polleke

   

Korte inhoud Polleke

Vijf boeken over Polleke in één dik boek. Polleke denkt erg veel na over het leven. Ze vindt dat grote mensen het soms knap ingewikkeld maken. Haar ouders zijn gescheiden. Haar vader is verslaafd aan drugs. Haar moeder en de meester worden verliefd op elkaar. Dat is lastig. Maar daar kun je als kind niet veel tegen beginnen. Als zij verliefd wordt op Mimoen, een Marokkaanse jongen, dan bemoeien grote mensen zich daar wel mee. Polleke vertelt hoe ze met al dat gedoe omgaat. Ze schrijft er ook mooie gedichten over.

Voor het lezen

Ouderautomaat

  • Tijdsindicatie 0-15’
  • Taal
  • Niveau NL (1-5)

Lees samen met de klas het gedicht ‘Ouderautomaat’. Bekijk eerst welke soort automaten er al allemaal bestaan: snoepautomaten, fruitautomaten, broodautomaten, frisdrankautomaten, maaltijdautomaten,… Welk soort automaten zouden de kinderen nog willen hebben, en waarom? Wat is de functie van een automaat? Je kan snel, op elk moment van de dag iets kopen zonder dat je naar de winkel moet, zonder dat iedereen ziet wat je koopt. Trek het dan door naar ouders en vraag welke soorten ouders men nodig kan hebben en eventueel in welke situatie: verwenouders, knuffel- en zoenouders, strenge ouders, superbreinouders, miniouders, kleurrijk geklede ouders, saaie ouders, dierenfreakouders, ….

Je vermeldt dat het boek over Polleke gaat en dat haar ouders niet altijd even gemakkelijk zijn. Ze noemt haar vader zelfs I.P., ingewikkelde pa. Gebruik de illustratie van de grafsteen (p.18): ‘Hier ligt Polleke, dichter, op haar elfde gestorven aan een Rare Moeder.’ Welke verwachting hebben ze hierbij? Welk beeld roept dit bij hen op? Als we naar de cover van het boek kijken, worden we dan veel wijzer? Geef de kinderen de opdracht om na te denken over de figuren Polleke, haar vader en haar moeder. Laat ze een pagina uit een vriendenboekje aanmaken: naam, zelfportret, hobby’s, favoriete film, favoriet eten, droom, waar ik van hou, waar ik niet van hou,… Bespreek dit kort na. Wat zouden Pollekes hobby’s zijn? Wat zou de grote droom van Spiek zijn?

Info:

‘Ouderautomaat’ / Gerard Delft. In: Namen op de ruit – Gerard Delft (Holland, 1989)


Eindtermen:
Lager: Nederlands - Luisteren 1.9
Lager: Nederlands - Spreken 2.5
Lager: Nederlands - Spreken 2.6
Lager: Nederlands - Spreken 2.9
Lager: Nederlands - Lezen 3.5
Lager: Wereldoriëntatie - Mens (ik en mezelf) 3.1
Lager: Wereldoriëntatie - Mens (ik en mezelf) 3.2

Driehoektekst

  • Tijdsindicatie 0-15’
  • Taal
  • Niveau NL (1-5) 4

De kinderen maken in deze opdracht kennis met het eerste hoofdstuk uit het eerste boek over Polleke. Als bijlage vind je pagina’s tekst die elk in 2 driehoeken zijn geknipt. Verdeel de pagina’s over je klas. Geef de kinderen enkele minuutjes om de tekst te lezen en te proberen begrijpen waarover het gaat. Vervolgens gaan ze op zoek naar een kind dat het passende driehoekje heeft (bv. kind met tekst 1A zoekt kind met tekst 1B). Al pratend gaan ze samen op zoek waarover hun pagina gaat, daarna kunnen ze de puzzel maken en de bladzijde lezen. Vervolgens worden de groepjes door elkaar gegooid zodat er in elk groepje een leerling zit van elke pagina (in elk groepje een kind met tekst 1, 2, 3 en 4). Ze moeten elkaar vertellen waarover hun pagina gaat. Sluit klassikaal af door de groepjes aan het woord te laten. Vraag waarover het verhaal ging. Laat alle groepjes elkaar aanvullen. Koppel dit vervolgens terug naar de verwachtingen. Komen deze overeen? Weten we al meer over de personages? Hadden ze het zich zo ingebeeld?

Differentiatiemogelijkheid

Je kan voor de kinderen die het moeilijk hebben de tekst niet in driehoeken knippen maar gewoon in twee stukjes. Zo heeft een leerling de bovenkant van eenzelfde pagina en het andere kind de onderkant. Dit maakt het makkelijker om de info eruit te halen.

Nodig:

Tekstjes in driehoeken geknipt 


Eindtermen:
Lager: Nederlands - Luisteren 1.8
Lager: Nederlands - Luisteren 1.9
Lager: Nederlands - Luisteren 1.10
Lager: Nederlands - Spreken 2.1
Lager: Nederlands - Spreken 2.2
Lager: Nederlands - Spreken 2.3
Lager: Nederlands - Spreken 2.5
Lager: Nederlands - Spreken 2.6
Lager: Nederlands - Spreken 2.9
Lager: Nederlands - Lezen 3.5

Tijdens het lezen

Voorlezen met z’n allen

  • Tijdsindicatie 0-15’
  • Taal
  • Niveau NL (1-5) 3

Nadat de kinderen al een paar verhalen hebben gelezen, nemen we de personages onder de loep. Wat voor meisje is Polleke? Is ze flauw of net heel stoer? Zegt ze alles wat ze denkt of is ze eerder terughoudend? Is ze steeds vriendelijk of eerder niet? Tegenover wie wel? Hoe zou ze praten? Zou ze een luide stem hebben of een heel stille? Een scherpe stem of een heel lage? Zou ze met een accent praten? Stel gelijkaardige vragen over elk personage. Lees daarna het boek verder voor aan de klas. Jij bent de verteller, om de beurt is een kind een ander personage. Zo kan iedereen een stukje meelezen. Laat ze zich inleven in de karakters die ze eerder onder de loep hebben genomen door het gebruik van stemmetjes en emoties.


Eindtermen:
Kleuter: Muzische vorming - Drama 3.3
Lager: Muzische vorming - Drama 3.4

Genderrollen

  • Tijdsindicatie 15-25’
  • Wereldoriëntatie
  • Niveau NL (1-5) 3

Lees beide fragmenten voor. Laat de kinderen om de beurt een huishoudelijke taak uitbeelden voor de klas, telkens wanneer ze een genderrol gehoord hebben. Eens de taak geraden, noteer je ze aan bord, zonder ze al in een kolom te zetten. Daarna maak je drie kolommen: mannen, vrouwen, beiden. Laat je klas stemmen of de taak iets is voor mannen, voor vrouwen of voor beiden. Of maak het actief: verdeel je klas in drie zones en laat ze naar de bijbehorende hoek rennen. Telkens nadat de kinderen een kamp gekozen hebben, hou je een kleine bespreking: je laat enkele kinderen per kamp hun keuze verantwoorden en geef kans om nog eventueel van kamp te veranderen. Duid de scores dan telkens naast de taak aan. Bekijk achteraf het totale scorebord en trek daar samen jullie conclusies uit.

Differentiatiemogelijkheid

Hierbij kan je ook gebruik maken van mentimeter, een online tool. Jij maakt de poll, de kinderen stemmen via smartphone, tablet of computer. Je kan de uitslag laten zien via het digibord.

Info:

Fragmenten p 217-218 (Eindelijk kreeg ik- Dat kan je niet begrijpen) en p 399 (Nu werken – dus ga ik met door met boenen).


Eindtermen:
Lager: Nederlands - Luisteren 1.9
Lager: Nederlands - Spreken 2.5
Lager: Nederlands - Spreken 2.6
Lager: Nederlands - Spreken 2.9
Lager: Wereldoriëntatie - Maatschappij (sociaal-economische verschijnselen) 4.1
Lager: Lichamelijke opvoeding - Motorische competenties (zelfredzaamheid in kindgerichte bewegingssituaties) 1.1

Na het lezen

Polleke, the movie

  • Tijdsindicatie 50’
  • Muzisch
  • Niveau NL (1-5) 2

Polleke is niet enkel een boek, het is ook verfilmd. Verdeel de kinderen op in groepen en laat ze hun favoriet fragment uit het boek kiezen. Welk personage zouden ze zelf het liefst spelen? In welk fragment zouden ze graag meespelen? Laat een kort promotiefilmpje voorbereiden in groepjes dat nadien gefilmd, getoond en vergeleken wordt. Ontwerp eventueel een affiche waarmee de film aangekondigd wordt. Op die affiche is tekst (non-fictie, wervende tekst die de bedoeling heeft potentiële kijkers te enthousiasmeren) naast een aantrekkelijke foto/sfeerbeeld/illustratie/… te zien. De foto wordt door de kinderen zelf voorbereid (personages, kleding, houding, omgeving) gemaakt en verwerkt in een affiche.

Nadien bekijk je met je klas de verfilming van het boek. Je kan voor de nabespreking eventueel gebruikmaken van het pedagogisch dossier over de film dat gemaakt werd door Lessen in het donker. Dit handelt wel voornamelijk over de aspecten van een film.

Nodig:

  • Film ‘Polleke’ – Ineke Houtman (2003)
  • Camera’s of tablets om te filmen en te fotograferen.
  • Verkleedkleren, evt. door de kinderen zelf mee te nemen.
  • Grote bladen papier, A3 formaat of groter. Eventueel oude affiches. Je kan ze ter voorbereiding bespreken, en op de achterkant dan zelf aan het werk gaan.
  • Stiften, tijdschriften en kranten, scharen en lijmstiften. 

Eindtermen:
Lager: Muzische vorming - Media 5.1
Lager: Muzische vorming - Media 5.2
Lager: Muzische vorming - Media 5.5
Lager: Muzische vorming - Attitudes 6.3
Lager: Muzische vorming - Attitudes 6.4

Pollekes poëzie

  • Tijdsindicatie 50’
  • Taal
  • Niveau NL 3

Polleke wil dolgraag dichter worden, dit merk je doorheen het boek. Te pas en te onpas maakt Polleke grappige en gevatte gedichtjes (zie voorbeeldgedichten). Lees deze gedichten samen met je klas. Hou een bespreking. Wanneer en waarom maakt ze die gedichten? Wat vertelt ze? Hoe doet ze dat? Is het makkelijk om zo gevat, met zo weinig woorden zo goed je gedachten en gevoelens weer te geven? Welke woorden laat je weg en welke hou je net over en waarom? Begrijpen alle kinderen de gedichtjes van Polleke wel? Vanuit deze analyse kom je haast op natuurlijke wijze tot de essentie en eigenschappen van poëzie.

Laat de kinderen nu zelf situaties bedenken waarover of waarbij ze een gedicht willen schrijven. Hierbij noteren ze eerst allerlei losse woorden die in hen opkomen. Laat de kinderen hiermee, geïnspireerd op het boek, zelf een kort gedichtje maken. Dit mag een klassiek rijmpje zijn met een leuke vormgeving. Je kan ook kiezen voor de minder traditionele vormen zoals een stift-, collage- of koelkastgedicht.

  • Stiftgedicht: Geef de kinderen een krantenartikel en zwarte viltstift. Het kind mag alle woorden die hij niet nodig heeft doorstrepen. Zo ontstaat een gedicht met de woorden die overblijven. Hier vind je voorbeelden.
  • Collagepoëzie: Laat je kinderen woorden knippen uit tijdschriften en deze samenkleven op een papier. Moedig ze aan om te variëren in lettertypes en kleuren zodat deze ook mooi tonen. Schenk ook aandacht aan de schikking. Laat ze vaak schuiven en wisselen van plaats vooraleer ze de woorden een definitieve plek geven. Hier vind je voorbeelden.
  • Koelkastpoëzie: De kinderen krijgen allemaal losse woordjes en kunnen die samenkleven tot een gedicht. Je kan dit op een bord doen of ze het gedicht laten kleven op een papier. Schenk ook hier veel aandacht aan de vormgeving en nodig de kinderen uit om hiermee te experimenteren. Hier vind je voorbeelden.

Nodig:

  • Voorbeeldgedichten Polleke: p. 35, 65, 77, 107, 134, 158, 184
  • Kranten en zwarte viltstiften
  • Tijdschriften
  • Losse woordjes
  • Scharen en lijmstiften

Eindtermen:
Lager: Nederlands - Strategieën 5.2

Ansichtkaart maken

  • Tijdsindicatie 25’
  • Muzisch en taal
  • Niveau NL (1-5) 2

Breng enkele postkaartjes mee naar de klas en analyseer deze. Wat zijn dit? Waarom stuurt iemand een postkaart? Wat staat er op de voorkant? Wat staat er op de achterkant? Links staat er een kort tekstje, beginnend met aanspreking en afsluitend met een groet en je naam. Rechtsboven staat de postzegel, eronder staat het adres.

Polleke gaat elk weekend naar haar grootouders op het platteland. Voor haar is dit een verademing. Waarom? Wat vindt ze zo leuk aan het platteland? Wat is het verschil met de stad? Wat doet ze bij haar grootouders? Verwijs eventueel naar de film zodat de kinderen zich het platteland kunnen voorstellen. Laat je klas een ansichtkaart maken in naam van Polleke. De kinderen mogen kiezen hoe de ansichtkaart er aan de voorkant uitziet: een tekening, foto, collage,… Laat ze eventueel zelf foto’s maken. Op de achterkant schrijven ze dan een kort berichtje naar een van de andere personages uit het boek.

Nodig:

  • Knutselgerief (A6-papier, of papier geknipt op A6-grootte, kleurpotloden, stiften,…)
  • Postkaartjes

Eindtermen:
Lager: Nederlands - Schrijven 4.3
Lager: Nederlands - Strategieën 5.2
Lager: Muzische vorming - Beeld 1.4
Lager: Muzische vorming - Beeld 1.5
Lager: Muzische vorming - Beeld 1.6

Culturele verschillen

  • Tijdsindicatie 50’
  • Wereldoriëntatie
  • Niveau NL (1-5) 2

In het verhaal komt Polleke in contact met verschillende godsdiensten. Ze mag van Mimoens ouders niet met hem omgaan omdat hij een moslim is. Stiekem zijn ze toch een koppeltje. Haar oma en opa zijn immers ook getrouwd, hoewel oma katholiek is en opa protestants.

Je kan hiervoor het gezelschapsspel Hanne en Hassan spelen. Dit spel doet wat denken aan een ganzenbord maar dan met culturele verschillen als onderwerp. Het spel doet de kinderen nadenken over de cultuurverschillen en focust eerder op attitudes dan op kennis. Het eindpunt van het spel? Een interculturele bruiloft!

Nodig:

  • Hanne en Hassan : educatief spel over culturele verschillen, Jeugd en Vrede (2004)
  • Je kan dit spel ontlenen bij Tumult (vroeger Jeugd en Vrede). Alle info vind je op www.tumult.be

Eindtermen:
Lager: Nederlands - (Inter)culturele gerichtheid 7
Lager: Wereldoriëntatie - Maatschappij (sociaal-culturele verschijnselen) 4.7
Lager: Wereldoriëntatie - Maatschappij (sociaal-culturele verschijnselen) 4.8
Lager: Wereldoriëntatie - Maatschappij (sociaal-culturele verschijnselen) 4.12